Արեւելքի Եւ Արեւմուտքի Քրիստոնեաները Դէմ Յանդիման

  Դիտարկում

Պարոյր Յ. Աղպաշեան, Պէյրութ, 11 Մայիս 2015

«Արաբական գարուն»ը, որ արաբական աշխարհի մեծամասնութիւնը խանդավառեց եւ յուսադրեց, թէ՝ եկած է ժամանակը տապալելու բռնատիրական վարչակարգերը, գահընկէցնելու միապետական իշխանատէրերը եւ արմատախլելու տզրկական կեղեքողները, այսօր, ինչպէ՞ս կը տեսնէ այդ գործընթացին բաբելոնականութիւնը:


21 ղպտիներու մորթոտումը Լիպիոյ մէջ

«Արաբական գարուն» յորջորջուած այդ հրէշէն, ո՞ր երկիրը օգտուեցաւ կամ շահեցաւ, ո՞վ յաղթանակեց կամ բարեկարգուեցաւ, երբ անոնք կը տուայտին իրենց բազմագոյն աղէտներուն մէջ, կը գալարին իրենց խայտաբղէտ փորձադաշտերուն մէջ:


  Դիտարկում

Պարոյր Յ. Աղպաշեան, Պէյրութ, 11 Մայիս 2015

«Արաբական գարուն»ը, որ արաբական աշխարհի մեծամասնութիւնը խանդավառեց եւ յուսադրեց, թէ՝ եկած է ժամանակը տապալելու բռնատիրական վարչակարգերը, գահընկէցնելու միապետական իշխանատէրերը եւ արմատախլելու տզրկական կեղեքողները, այսօր, ինչպէ՞ս կը տեսնէ այդ գործընթացին բաբելոնականութիւնը:


21 ղպտիներու մորթոտումը Լիպիոյ մէջ

«Արաբական գարուն» յորջորջուած այդ հրէշէն, ո՞ր երկիրը օգտուեցաւ կամ շահեցաւ, ո՞վ յաղթանակեց կամ բարեկարգուեցաւ, երբ անոնք կը տուայտին իրենց բազմագոյն աղէտներուն մէջ, կը գալարին իրենց խայտաբղէտ փորձադաշտերուն մէջ:

Ամենուրէք անկայունութիւն եւ անապահովութիւն է, ահաբեկչութիւն ու մարդասպանութիւն, գրեթէ նշոյլ իսկ չկայ, որ այդ բոլորը կրնան մեղմանալ, ալ ո՜ւր մնաց խաղաղիլ, երբ օրական, մրջիւնէ ու ճանճէ աւելի, մարդ արարածներ թիրախ կը դառնան յօշոտումներու եւ ականահարումներու:

Մէկ կողմէն քաղաքական ահաբեկումները, միւս կողմէն՝ անձնասպանական գործողութիւնները, կը մնան Միջին Արեւելքի տիրող լախտերը, երկու պարագաներուն ալ հրահրուած, կազմակերպուած ու ծրագրուած արտաքին մութ ու խորհրդաւոր աղբիւրներէ, բայց, մեկնաբանելի բացատրութեամբ ու թափանցիկութեամբ:

Այդ սատանայական ուժերը, որոնք կը յաւակնին խաղաղութեան կարգախօսներով, ապահովութեան զօրակցութիւններով նվնվալ, դժբախտաբար, արաբական աշխարհի կարգ մը իշխանութիւններու եւ հատուածներու մօտ հող (տի՞ղմ) կը շահին, իրենց երկիրները եւ ժողովուրդները մատնելով անորոշութեան եւ անապահովութեան ճիրաններուն:

Ինչպէ՞ս կարելի է բացատրել կամ համոզուիլ, թէ արեւմտեան պետութիւնները, ընդ հովանեաւ մե՜ծն Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու, կրնան բարօրութիւն ու բարեկեցութիւն պարգեւել արաբներուն, մինչ զարկ կու տան ահաբեկչական կազմակերպութիւններու ծնունդին, կը զինեն ու կը ֆինանսաւորեն, վարձկաններ ու պատերազմիկներ կը ղրկեն աստ ու անդ, յետոյ ալ, սինիքաբար, հանդէս կու գան դատապարտանքի յայտարարութիւններով, զգաստութեան կոչերով, խաղաղութեան ջատագովութիւններով:

Ասկէ աւելի նախատինք եւ վարկաբեկում չի կրնար ըլլալ, (գէթ) արաբներու արժանապատուութեան հաշւոյն, երբ այդպիսիներ դիմակային լեզուով կը խօսին, բայց, սեպային ոճով կը գործեն, շարունակելով իրենց աւերիչ ռազմավարութիւնը ու քանդիչ քաղաքականութիւնը:

Զազրելի իրականութիւնը այն է, որ ահաբեկիչներ   «արտադրող ու սնուցանող»ներէն գոյացած ահաբեկիչները, այսօր, անարգելօրէն եւ անսանձօրէն, մարդ կը մորթեն ու կը բզքտեն, կ’առեւանգեն ու կը գերեվարեն, անոնք ըլլան իսլամ թէ քրիստոնեայ, մինչ արեւմուտքն ու արաբական յետադիմութիւնը կը դիտեն, կը հետեւին , առաւելագոյն պարագային, ձեւական ու ցուցադրական խօսք-շարժումներով հանդէս գալով:

Գաղտնիք չէ, որ ամենէն աւելի այս գեհէնային արշաւներէն տուժածները եղան (ու կ’ըլլան) քրիստոնեաները, շրջանին մէջ ծանօթ՝ արեւելքի քրիստոնեաներ անուանումով, որոնք մերթ խողխողուեցան, մերթ թալանուեցան, մերթ տեղահանուեցան, մերթ առեւանգուեցան, իսկ իրենց եկեղեցիները կողոպտուեցան ու պղծուեցան, ականուեցան ու քանդուեցան, հոգեւորականներն ալ՝ սրբապղծումի ու հաշուեյարդարի ենթարկելով:

Քրիստոնեայ արեւմուտքը՝ Եւրոպան, ի՞նչ ըրաւ, ինչի՞ դիմեց, ինչո՞վ պաշտպանեց արեւելքցի քրիստոնեայ ժողովուրդը, անոր ինչքերն ու կալուածները եւ, ամենէն կարեւորը, անոր բազմադարեան եկեղեցական ժառանգութիւններն ու հարստութիւնները, որոնք ամենէն հրոսակային ժամանակներուն իսկ մնացած են անհպելի ու կանգուն:

Իրաքը, Սուրիան, Եգիպտոսը, օրինակ, որոնք քրիստոնէական խոր արմատներ ունեցած են, կառչած մնացած են իրենց կրօնքին եւ ինքնութեան, պաշտպանած են իրենց սեփականութիւնները ու պատկանելիութիւնները, ներկայիս կը գտնուին խիստ անմխիթար, անպաշտպան ու թողլքուած վիճակի մը մէջ, տարագիր կամ տեղահան, գաղթական կամ ապաստանեալ, մաս մըն ալ՝ այլ ցամաքամասերու վրայ ինքզինք նետելով կամ…գտնելով:

Ամերիկան եւ արեւմուտքը, ինչպէ՞ս կը բացատրեն իրենց լարախաղային ու խաղքային պախարակելի ռազմաքաղաքականութիւնը, աշխարհին վրայ խնդալով, թէ Իրաքի ու Սուրիոյ ծայրայեղական իսլամիստները պիտի հալածեն ու հարուածեն (ի դէպ, միա՞յն ռազմաօդանաւերով – ի՜նչ հեգնանք), բայց, Ֆրանսայի Հոլանտը  «հոլ» խաղալով, զինամթերք կը ղրկէ ահաբեկիչներուն, իսկ Ուաշինկթըն կը խոստանայ սուրիացի ընդդիմադիրներ (՞) զինել ու զինապահեստել, մինչ, ինչպէս ուրիշներ, նաեւ քրիստոնեաներու արիւնահոսքն ու արտահոսքը կը շարունակուին:

Վերջին (բայց, վստահաբար ոչ վերջնագոյն) տխուր օրինակը, եգիպտացի 21 ղպտի- քրիստոնեաներու մորթոտումն էր, ի տես աշխարհին եւ ի լուր ահաբեկիչները զինող կողմերուն, որոնք ոչ մէկ հակազդեցութիւն ըրին, ինքզինքնին կոյր ու խուլ ձեւացնելով:

Այս ողբերգութիւնը, որ տեղի ունեցած էր Լիպիոյ մէջ, խիստ վտանգաւոր նախանշաններ կը յուշէ, պարզապէս անոր համար, որ Իրաքի ու Սուրիոյ մէջ, ծայրայեղական իսլամիստները, ճիշդ է, ունին իրենց ներկայութիւնը, բայց անոնք չեն վերածուած կայացած տէրութեան մը, մինչ Լիպիոյ մէջ, թոյլ իշխանութեան մը դիմաց, անոնք ընդարձակ ազատութեան մէջ են եւ կը գործեն անզսպելիօրէն, իսկ ՆԱԹՕական ուժեր, գիտակցաբար… կը մրափեն, թերեւս տարբեր «դաւ»  մը… որոճալով:

Այդուհանդերձ եթէ Ամերիկան կամ արեւմուտքը անկեղծ ու նախանձախնդիր են, նախ՝ իրենց ռազմաքաղաքականութիւնը պէտք է մաքրազտեն, ապա՝ իրենց անկեղծ զօրակցութիւնները հիմնաւորեն, բայց, կարելի՞  է այս ակնկալութիւնները ունենալ, երբ նոյն այդ դերակատարները, համայնակուլ ախորժակներով, համատարած  լլկումներով  եւ համընդհանուր յափշտակութիւններով կը գործեն ու կը մրցակցին:

Անկախաբար այս նշումներէն ու վերագրումներէն, մեր կարծիքով, դաւադրութիւն մը կար (ու կա՛յ) արեւելքի քրիստոնեաներուն դէմ, զիրենք տեղաշարժելու իրենց բնօրրաններէն, ծննդավայրերէն, օճախներէն, մէկ խօսքով՝ հայրենիքէն, շահագործելով ՙարաբական գարուն՚ներու թաւալգլոր իրադարձութիւնները:

Ժամանակը ցոյց պիտի տայ այս հաւանականութեան կամ վարկածին ճշմարտութիւնը եւ այս դաւին քօղարկեալ հիւսուածութիւնը, բայց, մանաւանդ անոր հեղինակներու երկդիմութիւնն ու յանցապարտութիւնը:

Արդէն մերկապարանոց պատկերը մեր առջեւն է. պարպուած են քրիստոնէական շրջանները, ամայացած են քաղաքները, տարտղնուած են բնակիչները, իւրացուած են հարստութիւնները, արեւելքի քրիստոնեաները  ձգելով անտէր-անտիրական եւ իրենց դառն ճակատագրին գերիները, թէեւ, ի պատիւ քաջարի ու վճռակամ հալէպահայութեան «թթխմոր»  քաղաքին հաւատարիմ մնացողները կը գոյատեւեն, բայց, մտահոգիչ ողբերգութիւնը կը մնայ ակներեւ:

Ինչ կը վերաբերի Լիբանանին, որ քրիստոնէական իր դիմագիծով, բաժնեկից, զօրակից ու համամասնակից է երկրի տարատեսակ հոլովոյթներուն, ցարդ յստակ է, որ արտաքին «կոճակ»ները ցնցող դերակատարութիւններու մէջ չեն գտնուիր, նկատի ունենալով անոր որոշակի  յատկութիւններն ու առաւելութիւնները, յարմար պահուն, յարմար նախագահի մը ընտրութեամբ կամ… նշանակումով:

Լիբանանահայութիւնը, որ ինք եւս կը գտնուի այս տարածքին մէջ եւ իր ազգային-քաղաքացիական պարտաւորութիւններուն կրողն ու հետեւորդն է, կը մնայ փարած անոնց, լիբանանեան համակեցութիւնը, լիբանանցիներու համագործակցութիւնը ու Լիբանանի ամբողջականութիւնը նկատելով գերիվեր որեւէ հատուածական ու շահադիտական նկատառումներէ, հետեւաբար, աչալուրջ է ու նախանձախնդիր որ անոնք չենթարկուին մասնատումներու ու խախտումներու:

Ասկէ՝ եթէ արեւելքի քրիստոնեաները  կը դառնան մեծ «զոհ»ը արեւմտեան քրիստոնեայ  պետութիւններու ձախաւերութեանց եւ անկումայնութեանց, հետաքրքրական է, այս վերջինները ինչպէ՞ս պիտի պաշտպանեն կամ հոգան իրենց դաւանակիցներուն ֆիզիքական ու հոգեկան, նիւթական-ընկերային կարիքները, մնաց որ՝ իսկ ասիկա արեւելքի քրիստոնեաներու հիմնակորիզին անսակարկելի հաւատամքն է.

Զգաղթե՛լ՝ հողէն, չնահանջե՛լ՝ ճնշումներէն, չզիջի՛լ՝ իրաւունքներէն, չհաւատա՛լ՝ արեւմուտքին, որովհետեւ՝ ահաբեկչութիւնը միայն մոլեռանդ  ահաբեկիչներէն չէ, այլ՝ գլխաւորաբա՛ր, արեւմուտքի չարաշէն  ահաբեկիչներէն:

*****

24 Մարտ 2015-ին Պէյրութի «ՌԱՏԻՕ-ՍԵՒԱՆ» կայքը շահեկան հարցազրոյց մը ունեցաւ Դոկտ. Պարոյր Աղպաշեանին հետ Հայկական Պահանջատիրութեան մասին: Ընթերցելու համար հաղորդման սղագրուած տարբերակը խփել «ՌԱՏԻՕ-ՍԵՒԱՆ»:

You May Also Like