«Աւանդական»ութիւնը Ուրկէ՞ Կը Սկսի Ու…Կը Վերջանայ

Մենք Ենք՝ Մեր Ցաւերը Շարքէն
Պարոյր Աղպաշեան, Պէյրութ, 20 Յունիս 2011
 
Աւանդական բառեզրը կարելի է հասկնալ կամ բացատրել երկիմաստ առումներով. մէկը՝ աւանդոյթներու հետեւելու կամ անոնց կառչած մնալու դիտաւորութեամբ, հետեւաբար, դրական նշանակութեամբ, միւսը՝ հնաբոյր կամ կաղապարուած մնալու իրողութեամբ, հետեւաբար, (ինչ որ տեղ) ժխտական:
 
Բնական է, առաջինի նկատմամբ չի կրնար ցուցաբերուիլ որեւէ վերապահութիւն կամ քննադատական վերաբերմունք, սակայն, երկրորդի պարագային, նոյնը կարելի չէ ըսել, ոչ ալ համակերպիլ այդ դրուածքին:
 

Մենք Ենք՝ Մեր Ցաւերը Շարքէն
Պարոյր Աղպաշեան, Պէյրութ, 20 Յունիս 2011
 
Աւանդական բառեզրը կարելի է հասկնալ կամ բացատրել երկիմաստ առումներով. մէկը՝ աւանդոյթներու հետեւելու կամ անոնց կառչած մնալու դիտաւորութեամբ, հետեւաբար, դրական նշանակութեամբ, միւսը՝ հնաբոյր կամ կաղապարուած մնալու իրողութեամբ, հետեւաբար, (ինչ որ տեղ) ժխտական:
 
Բնական է, առաջինի նկատմամբ չի կրնար ցուցաբերուիլ որեւէ վերապահութիւն կամ քննադատական վերաբերմունք, սակայն, երկրորդի պարագային, նոյնը կարելի չէ ըսել, ոչ ալ համակերպիլ այդ դրուածքին:
 

Եթէ հայ ժողովուրդին (խօսքը կը վերաբերի սփիւռքահայութեան) կազմակերպութիւնները, գործելաձեւերը, յարաբերութիւնները, մօտեցումները, դիրքորոշումները, քննարկումները կամ ընդհանրապէս վերլուծումները պիտի ըլլանաւանդականութեան սկզբունքով, տրամաբանութեամբ ու տհասութեամբ, վա՜յ քեզ հայ ժողովուրդ
 
Ինչպէ՞ս կարելի է ըլլալ հաւկոյր ու կարճատես, գիտակցաբար թէ ոչ, “կառչելով կաղապարուածաւանդականութեան, գործելով այդ ոճով, շարժելով այդ եղանակով, յարաբերելով այդ ձեւով:
 
Յարաշարժութեան, յառաջդիմութեան ու կենսունակութեան այս դարուն, ո՞րքանով ներելի է ըլլալ այնքանաւանդական”, ապրիլաւանդականութիւն ու մանաւանդ քարոզելաւանդականութիւն, երբ պահն ու ժամանակները այլ պահանջքներ ունինայժմէական ու հրամայական:
 
Ինչպէ՞ս կը խօսուի ազգայինքաղաքական հրատապութիւններու մասին, զանոնք բարեկարգելու կամ բառնալու մտահոգութեամբ, բայցկախուածութիւն կը ցուցաբերուիաւանդականութեանաւանդական հայեացքներուն, ըմբռնումներուն ու դատումներուն նկատմամբ, աւանդաբոյր եւ աւանդամէտ մտածողութեամբ:
 
Հայաստանցի հայրենակիցները, օրինակի համար, երբ կը խօսին Սփիւռքի մէջ գործող հայ ազգային կուսակցութիւններուն մասին, զանոնք կ՝անուանենաւանդականկուսակցութիւններ, իսկ Սփիւռքէն ոչ ոք կը հակազդէ այդանուանարկումին:
 
(Ի դէպ, իմԶարթօնքեան խմբագրականհրապարակագրական գրութիւններուս մէջ, բազմիցս անդրադարձած եմ այսկոպտութեան ու հիմնովին մերժած այդ յորջորջումը, սակայնոչ մէկ արձագանգ հայրենի պատկան կողմերէն):
 
Պէտք է տարուիլ մտածելու, թէ հայաստանցիները (կրնա՞յ ըլլալ) թերեւս երկու նպատակով զանոնք կը կոչենաւանդական”.
 
ա. Անգիտութեամբ, մինչդեռ՝ հայ ազգային կուսակցութիւնները այդպէս կոչելը կամ համարելը անընդունելի եւ անհանդուրժելի որակում են, ի դէմս անոնց ունեցած գործունէութեանց, վաստակին ու փորձին, տակաւին չհաշուած, որ արեւմտահայերէնի մէջ, “աւանդականըլլալը կամաւանդականօրէն գործերը այնքան ալ բաղձալի դարձուածքներ չեն:
 
բ. Գիտութեամբ (ինչ որ խիստ վտանգաւոր է ու պէտք է մտահոգէ բոլորաւանդականները), թէ՝ սփիւռքահայ այդ կազմակերպութիւններըվերջացած են ու դարձածաւանդական, մնալով մօտիկ թէ հեռաւորաւանդականութեան մէջ:
 
Ենթադրութի՞ւն է ասիկա, վարկա՞ծ, թէ՞ տեսակէտ:
 
Ամէն ոք կրնայ իւրովի մեկնաբանել կամ տեսնել հարցերը, բայց, ի՞նչ կը փոխուի տիրող ու գործող իրականութենէն. երբ Սփիւռքի մեծամասնութիւնը ինքզինք դրած էաւանդականութեան պարունակին մէջ եւաւանդականութեան ակնոցով կը դիտէ հայ իրականութիւնը:
 
Հետաքրքրական է, ինչո՞ւ հայրենի պետական քաղաքական հասարակական թէ կուսակցական շրջանակները, երբ կը խօսին հայրենիքվերադարձածՆՈՅՆ կուսակցութիւններու ու հոն գործողներու մասին, չեն ակնարկեր անոնցաւանդականութեան ինքնութեան, բայց, կը շեշտեն անոնցաւանդականըլլալու հանգամանքը:
 
Ասիկա չի՞ մտահոգերաւանդականները եւաւադականկուսակցութիւնները:
 
Ասիկա չի՞ տագնապեցներաւանդականօրէն գործողները եւաւանդականահար գործիչները:
 
Ասիկա չի՞ զգաստացներաւանդականութեան կառչածները եւաւանդականութեան ետին պահուտողները:
 
Ոչ ոք պէտք է ակնկալէ որ այս կամ այն կողմ մը, հոսանք մը, կազմակերպութիւն մը, իր սկզբունքներէն կամ գաղափարական հաւատամքէն հեռանայ կամ հրաժարի, բայց, ո՛չ ալ պիտի ուզէ նաեւ որ, յանունաւանդականութեան, մնալ հոն՝ ուրկէ բացակայ է հաւաքականութիւնը, շրջանակը:
 
Վերջին հաշուով, “աւանդականութեամբ բարբառողներ, չե՞ն տեսներ (թէ՞ չեն ուզեր տեսնել), ներկառուցային թէ ներազգային գերխնդիրները լուծելու համար, այլեւս անհեթեթութիւն էաւանդականութեան յանկերգը:
 
Այս մէկը ոչ ոքի շահոյթ կ՝ապահովէ, ոչ ալ աւանդոյթ կ՝արձանագրէ, այնքան ատեն որ՝աւանդականութեան խորագիրին տակ, կը տուժեն սերնդափոխութեան չափանիշերը, նորարարութեան հաւանականութիւնները ու ջահակրութեան կրողները:
 
Բայց, անգամի մը համար, ըլլանք անաչառ եւ անկեղծ. սփիւռքահայ իրականութեան մէջ, չկա՞ն  “աւանդականութեան գերիներ, որոնք այդ պատմուճանին տակ, այս կամ այն ձեւով, ոչ միայն կը դաւաճանեն այդաւանդականութեան, այլեւ կը պղծեն զանոնք:
Ո՞վ կրնայ հակառակը փաստել, երբ ոմանքաւանդականութեան անունով դասալքութիւն կ՝ընեն, ուրիշներ՝ բրտութիւն, իսկ ոմանք ալ՝ պոռոտախօսութիւն:
 
Բան մը կայ որ սխալ է, ասոր կամ անոր մօտ, իսկ ատիկա թափանցիկ է:
 
Պէտք է մատնանշել զայն (կամ զանոնք), եթէ, իրօ՛ք, տակաւին կանաւանդականութենէն վերածնուած ու վերանորոգուած հաւատքի զինուորներ:
 
You May Also Like