«Մենք Միշտ Էլ Հայ Կը Մնանք»

Հրայր Ճէպէճեան, Նիկոսիա, 29 Օգոստոս 2011

Ո՛չ կարգախօս է, ո՛չ ալ` դասախօսութեան մը ընթացքին արտասանուած հռետորական ճառ մը, այլ տասնինը պատանի-երիտասարդներու խանդավառ ներկայացումը` հայկական ժողովրդական երգի մը ընդմէջէն:


 

Հրայր Ճէպէճեան, Նիկոսիա, 29 Օգոստոս 2011

Ո՛չ կարգախօս է, ո՛չ ալ` դասախօսութեան մը ընթացքին արտասանուած հռետորական ճառ մը, այլ տասնինը պատանի-երիտասարդներու խանդավառ ներկայացումը` հայկական ժողովրդական երգի մը ընդմէջէն:


 

Երգը արհեստավարժ ու մասնագիտացած երգչախումբի ելոյթի մը ընթացքին հնչած կտոր մը չէ, այլ` Աթէնքի Ազգային Ճենազեան միջնակարգ վարժարանի ամավերջի հանդէսի գեղարուեստական յայտագիրին ընթացքին մատուցուած ներկայացում մը:

22 յունիս 2011: Թէեւ շարք մը հայկական վարժարաններու ամավերջի հանդէսներուն ներկայ գտնուած եմ` նկատի ունենալով լիբանանահայ մեր կրթական հսկայ ցանցը, բայց այս հանդէսը տարբեր էր: Արդարեւ, սփիւռքի այս օճախին մէջ, որ ունի իր ուրոյն պայմանները, սէր եւ գոհունակութիւն կ՛արտացոլան, նաեւ` խոստում եւ նուիրում այն տասնինը պատանի-երիտասարդներու հնչեցուցած երգին ընդմէջէն, որ անոնք սորված էին տարիներու ընթացքին, յատկապէս` միջնակարգի մէջ, թէ` «միշտ էլ հայ կը մնանք»:

Յունահայ գաղութն ալ ունի իր պատմութիւնը, որուն ընթացքին ան արձանագրած է նուաճումներ, նաեւ` երեւի յուսախաբութիւն, որ սփիւռքահայ մեր կեանքի մեծ խճանկարին մէկ «հասարակ յայտարարն է». ձեռք բերել նուաճումներ` անպայմանօրէն յուսախաբութեանց ընդմէջէն…: Յունահայ գաղութին պատմութիւնն ալ տարբեր չէ. մօտաւորապէս տասը հազար հաշուող յունահայ գաղութը այսօր իր մէջ կը ներառէ մեծ թիւով Հայաստանէն արտագաղթած հայորդիներ: Թէեւ անոնց թիւին նկատմամբ որոշ անորոշութիւն մը կայ, բայց իրողութիւն է, որ այսօր անոնք կը կազմեն պատկառելի թիւ մը` հասնելով քառասուն հազարի:

Եկեղեցի, դպրոց, կուսակցութիւն, մամուլ, մշակութային եւ այլ բարեսիրական հաստատութիւններ` իւրաքանչիւր միաւոր քով-քովի կու գայ, թէկուզ դժուարութեամբ կազմելու համար հայուն սփիւռքեան տարրերու մեծ օղակը` հայապահպանումի ծառայող եւ մեծ զոհողութիւններով մղուած պայքարին օժանդակող: Այս զոհողութեան մէկ փոքր մասը Ճենազեան վարժարանի ամավերջի հանդէսին արտացոլաց: Երգեցին, պարեցին, արտասանեցին, կարդացին եւ արտայայտուեցան` մերթ յունարէն, մերթ մայրենի լեզուով, որուն հնչիւնաբանութեան մէջ կար յունարէնի դրոշմն ու եղանակը, նմանօրինակ պատկերի կը հանդիպինք մեր սփիւռքահայ իւրաքանչիւր գաղութի մէջ հասակ նետած պատանիին ու երիտասարդին մօտ: Նոյն այդ իրականութեան մէջէն կու գար հպարտութիւն մը, թէ սորված էին ինքնութիւնը` իր ազգային-քրիստոնէական եւ մշակութային պատկանելիութեամբ:

Հոս կ՛երեւի զոհողութեան «փոքր իրականութիւնը»… Խորէն արք. Տողրամաճեան, որ յունահայ թեմի առաջնորդն է, իր հազարումէկ պարտականութիւններուն եւ պատասխանատուութեան կողքին, ստանձնած է նաեւ հայերէնի եւ հայոց պատմութեան ուսուցումը Ճենազեան վարժարանին մէջ, ուրկէ հայերէնի դասատուին անակնկալ հրաժարումը «խուճապ» մը ստեղծած է: Սրբազան հայրը վերցուցած է այդ «քաղցր լուծը», որպէսզի տասնինը հայորդիներ չկորսնցնեն ազգային աւանդ եւ աւանդին համար իրենց կեանքերուն նուիրական առաքելութիւնը:

Բայց կայ աւելին… Սրբազան հօր «Հուսք բանքը» եթէ մէկ կողմէն քաջալերել էր տասնինը աշակերտները` հաւատարիմ մնալու իրենց սորվածին, միւս կողմէն` այդ պատանիները յառաջիկայ տարի իր մօտ հրաւիրէր, որպէսզի աւելիով կարելի ըլլայ ամրապնդել իրենց սորվածները, զորս արտայայտեցին 22 յունիս 2011-ին:

Եթէ քաղաքական-տնտեսական վիճակը աշխարհի տարածքին կը ճնշէ իւրաքանչիւր անհատի վրայ, Յունաստան կ՛ապրի այդ բոլորը եւ քիչ մըն ալ աւելի: Տնտեսական եւ ընկերային վիճակը ծանր կը կշռէ երկրին վրայ` ստեղծելով յուսահատական մթնոլորտ մը, որուն ընդմէջէն պէտք է նաւարկել, ներառեալ` ազգային, կրթական, եկեղեցական եւ բարեսիրական իւրաքանչիւր կառոյց: Յունահայ գաղութն ալ, յար ու նման շատ մը հայկական այլ գաղութներու, կ՛ապրի իր «ճգնաժամը» երկրին մէջ ստեղծուած պայմաններուն բերումով:

«Այս օրերուն մեր ազգային կառոյցները պահելը բաւական դժուար գործ մըն է», յայտարարեց Գեղամ Եազըճեանը, որ գաղութին Ազգային-թեմական ժողովին ատենապետութեան ծանր պատասխանատուութիւնը ստանձնած է: «Ճիշդ է,- ըսի իրեն,- քիչ մը ամէն տեղ եւ իւրաքանչիւր գաղութի պարագային` մեր ազգային կեանքի գնացքը բարձր զառիվերի մը վրայ է»: «Ուրիշ ելք չկայ,- ըսաւ Գ. Եազըճեան.- պէտք է բարձրանալ այդ զառիվերը»:

Եւ հայուն այս «զառիվեր» ճամբան է, որ քիչ մը ամէն տեղ, թերեւս տարբեր ընթացքով, բայց նոյն հիմնահարցերով ճամբայ ելած է բարձրանալու. այդ հիմնահարցերուն հիմնականն ու հրատապը կառչած մնալ է ժողովրդական երգին բառերուն, թէ` «… Մենք միշտ էլ հայ կը մնանք»:

Պիտի՛ մնանք…

Եթէ պիտի մնանք, ուրեմն մեր ազգային կեանքերուն այս «զառիվերի» ճամբու գնացքին մէջ դասալիք չենք կրնար ըլլալ: Այս գնացքին մէջ կան «մեծ» ու «փոքր» զոհողութիւններ, որոնք պիտի գան մեր տուներէն, եկեղեցիներէն, դպրոցներէն… հո՛ն, ուր ուժերը կը հաւաքուին, կ՛ամբարուին եւ կը դարբնուին, որպէսզի իւրաքանչիւր հայ միշտ «հայ մնայ»: Մեր ընտանեկան դաստիարակութեան զարգացումները պէտք է վերանայիլ` մեկնելով այս հիմնահարցին ստեղծած պայքարի պրիսմակէն:

Մեր հաւաքական կեանքերու վերակազմակերպումը պէտք է ուղղուի նոյն այս հիմնահարցին համար տարուած եւ տարուելիք աշխատանքներուն յաջողութեան համար. այս վերջինը` առանց խտրութեան եւ տարբերութեան: Իւրաքանչիւր հայ իր անկիւնին մէջ իր տեղն ու դիրքը ունի, եւ անհրաժեշտ է այդ տեղին ու դիրքին հոգալ ու պահել զանոնք:

Ճենազեան ազգային միջնակարգ վարժարանի տասնինը հայորդիները բարձրաձայն եւ հպարտութեամբ արտասանեցին, թէ` «… Միշտ էլ հայ կը մնանք»: Այս իրականութիւն մըն է, որ կերտուեցաւ զոհողութեամբ` ըլլայ այդ «մեծ» եւ կամ «փոքր»… Այս իրականութիւնը պէտք է շարունակուի եւ պիտի շարունակուի` հո՛ս թէ հոն, իւրաքանչիւր գաղութի մէջ, իւրաքանչիւր հայորդիի մէջ, որպէսզի «հայ մնանք»:

Մեր ազգային-հասարակական կեանքին ընթացքը իր այս «զառիվեր» ճամբուն վրայ եւ ճանապարհորդութեան մէջ երբեք դիւրին չէ…

Բայց` «ուրիշ ճամբայ չկայ»,

Եթէ «մենք միշտ էլ հայ (կը) պիտի՛ մնանք…»
 
 
You May Also Like