Ողորմելի Եւ Հիւանդագին Վիճակ

Ոսկան Մխիթարեան, Լոս Անճէլըս, 23 Օգոստոս, 2014

Կարելի չէ զուսպ ըլլալ եւ չարտայատուիլ այն դժբախտ երեւոյթի մասին, որ պարզուեցաւ մի քանի օրեր առաջ Մոնթէպէլլոյի Ս. Խաչ Եկեղեցւոյ մէջ, ուր հաւաքուած էինք թաղման արարողութեան կարգին համար 55 երկար տարիներու բարեկամիս, միաբանակից եղբօրս՝ Պետրոս (վրդ.) Պէրպէրեանին, մեր վերջին յարգանքի տուրքը մատուցանելու համար:

Թաղումէն ճիշդ շաբաթ մը առաջ էր երբ բջիջային հեռաձայնս յանկարծ հնչեց: Անմիջապէս նայեցայ թէ ով էր հեռաձայնողը. « Այո՛ Պետրոս, վերջապէս կարգս եկաւ կ'երեւի. ուր՞ ես եղբա՛յր,  այսքան ատեն է՝ մէջտեղ չկաս»: «Պետրոսը չէ» պատասխանեց խռպոտ ձայն մը միւս կողմէն, «Ճորճիկն է», եւ յանկարծ ահաւոր հեծկլտուք մը: Ես ալ շփոթի մատնուած անմիջապէս հարցուցի. «Խէր է, ի՞նչ եղաւ:» Վայրկեան մը հեկեկանքն ու հեծկլտուքը զսպելէ ետք ըսաւ. «Հայրս մեռաւ»:  Պատմելէ ետք թէ ինչպէս հայրը ինկած եւ մեռած էր Մոնթէպէլլոյի Հայ Կեդրոնին մէջ, ըսաւ. «Մէկ խնդրանք ունիմ Ոսկան Եղբայրս, եւ չեմ փափաքիր որ զիս մերժես»:


Ոսկան Մխիթարեան, Լոս Անճէլըս, 23 Օգոստոս, 2014

Կարելի չէ զուսպ ըլլալ եւ չարտայատուիլ այն դժբախտ երեւոյթի մասին, որ պարզուեցաւ մի քանի օրեր առաջ Մոնթէպէլլոյի Ս. Խաչ Եկեղեցւոյ մէջ, ուր հաւաքուած էինք թաղման արարողութեան կարգին համար 55 երկար տարիներու բարեկամիս, միաբանակից եղբօրս՝ Պետրոս (վրդ.) Պէրպէրեանին, մեր վերջին յարգանքի տուրքը մատուցանելու համար:

Թաղումէն ճիշդ շաբաթ մը առաջ էր երբ բջիջային հեռաձայնս յանկարծ հնչեց: Անմիջապէս նայեցայ թէ ով էր հեռաձայնողը. « Այո՛ Պետրոս, վերջապէս կարգս եկաւ կ'երեւի. ուր՞ ես եղբա՛յր,  այսքան ատեն է՝ մէջտեղ չկաս»: «Պետրոսը չէ» պատասխանեց խռպոտ ձայն մը միւս կողմէն, «Ճորճիկն է», եւ յանկարծ ահաւոր հեծկլտուք մը: Ես ալ շփոթի մատնուած անմիջապէս հարցուցի. «Խէր է, ի՞նչ եղաւ:» Վայրկեան մը հեկեկանքն ու հեծկլտուքը զսպելէ ետք ըսաւ. «Հայրս մեռաւ»:  Պատմելէ ետք թէ ինչպէս հայրը ինկած եւ մեռած էր Մոնթէպէլլոյի Հայ Կեդրոնին մէջ, ըսաւ. «Մէկ խնդրանք ունիմ Ոսկան Եղբայրս, եւ չեմ փափաքիր որ զիս մերժես»:

Անմիջապէս Ճորճիկը հանդարտեցնելու մտադրութեամբ ըսի. «Գիտես որ քեզ չեմ կրնար մերժել» եւ մտիկ ըրի իր խնդրանքը: «Հօրս փափաքն էր որ դուն կարդաս իր դամբանականը: Առաւել եւս, իմ եւ ընտանիքիս բոլոր անդամներուն փափաքն է նաեւ որ դուն, որպէս ամենամօտիկ ընկերը եւ հարազատը, հօրս վերջին փափաքը կատարես: Քեզմէ աւելի լաւ մէկը զինք չի ճանչնար»:

Ինչպէ՞ս կրնայի մերժել Ճորճիկը զոր մանկութենէն կը ճանչնայի որպէս հարազատ: Խոստացայ դամբանականը գրել եւ յաւուր պատշաճի թաղման օրը կարդալ: Երկու օր ետք բջիջային հեռախօսիս վրայ պատուէր մը կար: «Ոսկան, Ճոն է (Ճօ Սամուէլեան, հանգուցեալին աներձագը): Եղբայր, շատ պիտի խնդրեմ որ կարդալիք դամբանականդ կանխաւ ինծի ղրկես, որպէսզի կասկածներ չ'արթննան եւ մարդիկ պատճառներ չփնտռեն մերժելու»:  Շա՜տ պարզ էր. զգացի թէ ի՛նչ կը դառնար քուլիսներու ետին: Անմիջապէս Ճորճիկին հեռաձայնեցի եւ իմացայ թէ շան գլուխը ո՛ւր թաղուած էր: Ճորճիկին թախանձագին խնդրանքին անսալով, եւ չմերժելու համար միաբանակից եղբօրս վերջին փափաքը, խոստացայ գրութիւնս ղրկել իր մօրեղբօր՝ Ճոյին:

Զանազան վստահելի աղբիւրներէ իմանալէ ետք մնացեալ պատմութիւնը, յստակ դարձաւ որ Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեան, անհանգիստ էր որ ես միաբանակից եղբօրս դամբանականը պիտի կարդայի, եւ այդու կերպով մը իրեն հետ պիտի բաժնէի եկեղեցւոյ բեմը՝ արարողութեան ընթացքին: Ի՜նչ նուաստացում իր առաջնորդական դիրքին ու հանգամանքին…: Հետեւաբար այլեւս յստակ էր որ Ճոն իր պատուէրը ուրկէ՛ ստացած էր: Դաւադրութիւնը լարուած էր:

Մթնոլորտը աւելի չփոթորկելու մտադրութեամբ, հեռաձայնեցի Ճորճիկին եւ փոխանցեցի մտադրութիւնս. «Ճորճիկ ճան, լաւ կ'ըլլայ որ ես չխօսիմ, այս տխուր առիթով նոր ալեկոծումներ չստեղծելու համար»: Ճորճիկ անդրդուելի մնաց, յայտարարելով.  «Եթէ հօրս փափաքը պիտի չկարենամ կատարել, ես թաղման կարգը եկեղեցւոյ մէջ ընել չեմ տար, կ'երթամ ուղղակի գերեզմանոց»: Չկրցայ համոզել Ճորճիկը եւ որոշեցինք սպասել, յուսալով որ մինչեւ հանգուցեալին յուղարկաւորութեան օրը մութ ամպերը կը փարատին, քանի որ իր մօրեղբայրը՝ Ճոն վստահեցուցած էր իրեն, թէ ամէն ինչ պիտի ըլլար ինչպէս որ իր հայրը փափաքած էր:

Եկաւ Թաղման օրը, Հինգշաբթի 21 Օգոստոս 2014: Երբ Ս. Խաչ եկեղեցի հասանք յայտարարուած ժամէն 15 վարկեան առաջ, միայն երկու տարիքոտ կիներ նստած էին, սակայն եւ այնպէս մթնոլորտը շատ ծանր էր եկեղեցւոյ մէջ: Չդիմանալով այդ ծանր մթնոլորտին, ելանք դուրս այն ականկալութեամբ որ հարազատներ եւ բարեկամներ շուտով կը հասնին եւ թաղման արարողութիւնը կը սկսի շուտով:

Ժամը 11:30-ին տակաւին արարողութիւնը չէր սկսած, եւ բացի մատի վրայ համրուող հարազատներէն՝ եկեղեցին թափուր էր: Քովս նստող հօրեղբօրորդիս, որ այդքան մօտէն կը ճանչնար հանգուցեալը որպէս հարազատ, սկսած էր անհանգստանալ եւ հարց տալ. «Ու՞ր են Պետրոսին բարեկամները, ընկերները»: Հիմա ուր որ են կու գան ըսելով ինքզինքս կը մխիթարէի:

Տակաւին սպասման վիճակի մէջ էինք երբ Ճոն մօտեցաւ եւ խնդրեց որ դամբանականը կարդամ արարողութինը սկսելէն առաջ…: Առարկեցի ըսելով որ դամբանական կը կարդան յաւարտ արարողութեան. ծիծաղելի կ'ըլլայ եթէ նման բան մը ընենք: Մերժեցի կարդալ: Ճորճիկ յանկած բռնկած՝ ոտքի ցատկեց եւ բարձրաձայն յայտարարեց. «Եթէ ես հոս պիտի չկարենամ հօրս փափաքը կատարել, թող գան մեռելաթաղերը եւ այս դագաղը վերցնեն այստեղէն: Այս եկեղեցւոյ մէջ արարողութիւն չեմ ուզեր, երթանք գերեզմանատուն:»

Վլվլուկ մը սկսաւ եկեղեցւոյ մէջ: Սգակիր հաւատացեալներ անդրադարձան թէ ինչ կը կատարուէր: Հակառակ հարազատներու խնդրանքին, Ճորճիկ անդրդուելի մնալով՝ բարձրաձայն մեռելաթաղները կը փնտռէր դագաղը եկեղեցիէն գերեզման տանելու համար: Այս բոլոր իրադարձութեանց ականջալուր, զգեստաւորուած եկեղեցականները աւանդատունէն ներս չմտան:

Վերջապէս Ճորճիկը հանդարտեցնելէ ետք, արարողութիւնը սկսաւ որոշուած ժամէն 40 վայրկեան ետք: Ճորճիկ տակաւին ոտքի է եւ պատրաստ յօշոտելու իր ոսոխները, որոնք մերժեցին իր հօր վերջին փափաքը: Բախումը անխուսափելի էր. յանկարծ կարգ մը երիտասարդներ Ճորճիկը առաջնորդեցին եկեղեցիէն դուրս եւ ուստի Ճորճիկ ներկայ չգտնուեցաւ իր հօր թաղման արարողութեան…:

Հետեւաբար եզրակացութիւններ եւ ախտաճանաչումներ կատարելէ առաջ, համասփիւռ հայութեան կը ներկայացնեմ Պետրոս (վրդ.) Պէրպէրեանի համար պատրաստած դամբանականս, թէեւ ինք շատ աւելիին արժանի էր, ո՛չ միայն անոր համար որ 15 տարիներ ծառայած էր որպէս կուսակրօն եկեղեցական, նամանաւանդ որ նո՛յն Ս. Խաչ Եկեղեւոյ հովիւն ալ եղած էր հինգ տարիներ, այլ եւ որպէս մարդ եւ լաւ հայ: եւ ահաւասիկ որպէս գնահանատանք իր տարիներու վաստակին՝ եկեղեցին վաթսուն տոկոսով թափուր էր: Չկային այնտեղ եկեղեցւոյ հաւատացեալները՝ իրենց նախկին հովիւին վերջին յարգանք մը մատուցանելու, չկային այդտեղ իր դպրեվանքի աշակերտները (ոմանք այժմ գործող քահանաներ Արեւմտեան Թեմէն ներս),  եւ ո՛չ ալ ներկայ էին իր կուսակցական ընկերներու ստուար շարքերը…….:

ԴԱՄԲԱՆԱԿԱՆ ՊԵՏՐՈՍ ( ՎՐԴ.)ՊԷՐՊԷՐԵԱՆԻ

Սիրելի՛ սգակիր հարազատներ, այսօրուան սրտիս խօսքը կը սկսիմ մեծ բանաստեղծ Վահան Թէքէեանի խօսքերով:

«Թող ոչ ոքի մահըս չըտայ տխրութիւն,
Ուրախութիւն թող ան ըլլայ ամէնուն,
Թշնամիին, բարեկամին ալ համար…:
Տառապանքիս վերջը եկաւ հուսկ ուրեմն,
Եւ անցնելով խաւար ու մեծ տունին սեմն
Ես կը հանգչիմ, պիտի հանգչիմ յաւիտեան…»:

                                               Վահան Թէքէեան

Մեծ Եղեռնի արհաւիրքէն ճողոպրած ՄԵԾ բայց պարզ հայու մը զաւակն էր Պետրոս (վրդ.) Պէրպէրեան, աւազանի անունով՝ Զօհրապ Պէրպէրեան:

Անուններ, ածականներ կան, զորս երբ կը լսենք՝ ակամայ մեր մտապաստառին վրայ կ'ուրուագծուի այս կամ այն անձը, գործիչը կամ գրողը: Եթէ ըսենք «խելագար ամբոխ», անմիջապէս կը յիշենք Եղիշէ Չարենցը: Եթէ ըսենք «Աբիսողոմ Աղա», կը յիշենք Յակոբ Պարոնեանը: Եթէ ըսենք «Լճակ», կը յիշենք Պետրոս Դուրեանը: Եթէ ըսենք «Եղեգնեայ Գրիչ» անպայման կը յիշենք Դանիէլ Վարուժանը, եւ տակաւին կարելի է երկարել շարքը:

Ասոնցմէ զատ կան նաեւ պարզ, համեստ անուններ, որոնք գրիչ չեն շարժած, բայց գրիչէ մը աւելի գործ կատարած են իրենց անսահման եւ անսակարկ նուիրումով: Անոնցմէ մէկն է  հանրածանօթ Հալէպահայ հարազատ հայորդի «Լանկըր Եախուպ» Յակոբ Պէրպէրեան: Պարապ տեղ չէ ըսուած որ «պտուղը ծառէն հեռու չ'իյնար»: Պետրոս Պէրպէրեան հարազատ արտացոլացումն է իր հօր եւ քիչ մըն ալ աւելի, նախ որպէս հոգեւոր մշակ ու ապա կրթական մշակ, հասարակական գործիչ, գրող, հռետոր եւ հրապարագիր:

Կեանքի Առաջին Հանգրուանը Հալէպի Մէջ

Պետրոս Պէրպէրեան, ծնած է Հալէպ, Ապրիլ 4, 1938-ին:  Նախակրթութիւնը ստացած է Հալէպի Զաւարեան վարժարանին մէջ, իսկ երկրորդական ուսումը` Հալէպի Քարէն Եփփէ Ճեմարանին մէջ։  Հակառակ իր ուսումնական տենչերուն, նետուած է կեանքի ասպարէզ եւ աշխատած է իր եղբօր՝ Անդրանիկին հետ՝ վերջինիս ինքնաշարժերու արհեստանոցին մէջ մինչեւ 1960 թուական:

Կեանքի Երկրորդ Հանգրուանը Անթիլիասի Մէջ

1960 թուականին, անսալով իր ներքին ձայնին՝ ընդունուեցաւ Անթիլիասի Դպրեվանքի Ընծայարանի բաժնին մէջ, որուն ընթացքը յաջողապէս աւարտելէ ետք  1963-ին, Զարեհ Կաթողիկոսի մահէն չորս ամիսներ ետք, որուն հանդէպ մեծ սէր եւ ակնածանք ունէր, ձեռնադրուեցաւ կուսակրօն քահանայ իր երեք դասընկերներուն հետ. Եփրեմ Արք. Թապաքեան, Կոմիտաս Արք. Օհանեան եւ Եղիշէ Ծ. Վրդ. Մանճիկեան:

Խորէն Ա. Կաթողիկոսի կարգադրութեամբ անմիջապէս տնօրէն նշանակուեցաւ մայրավանքի շրջաբակին մէջ նորակառոյց Մարտիկեան Վարժարանին: Մեծին հետ մեծ, փոքրին հետ փոքր ըլլալու արժանիքը ունէր ան: Հաղորդական էր եւ միշտ ժպտերես: Աշուղն էր վանքին:

Կեանքի Երրորդ Հանգրուան՝ Գամիշլիի Մէջ

Տաճատ Արք. Ուրֆալեանի մեկնումով դէպի Լիբանան, առաջնորդական պաշտօնով, Գամիշլիի փոխ-առաջնորդական թեմը թափուր մնացած էր: Խորէն Կաթողիկոս լաւագոյն թեկնածու նկատած էր Պետրոս Վարդապետը որպէս տեղւոյն բարքերուն քաջածանօթ, նոյն ատեն հմուտ արաբախօս:  Գամիշլիի իր գործակիցները մեծ գնահատանքով կը խօսին իր գործունէութեան մասին, ըլլայ ան եկեղեցական, կրթական եւ ազգային անդաստաններէն ներս:  Հոս կ'արժէ վկայակոչել եզակի դէպք մը միայն, որ ինքնին շատ բան կը յայտնէ Պետրոս Պէրպէրեանի նկարագրին եւ արժանիքներուն մասին: Ինծի պատմած է այս դէպքը ժամանակին Գամիշլիի հովիւ եւ ականատես՝ Տ. Երուանդ Քահանայ Երէցեան:  Երբ Սուրիական կառավարութեան գաղտնի սպասարկութեան անդամները խուժած են առաջնորդարան եւ պահանջած են Ազգային Վարժարանի բանալիները, Պետրոս Վարդապետ քաջաբար յայտարարած է. Նախ իմ դիակիս վրայէն կ'անցնիք ու ապա դպրոց կրնաք մտնել:  Ահաւասիկ իր կոչումին հաւատարիմ գիտակից սպասաւորը:

Կեանքի Չորրորդ Հանգրուան՝ Գալիֆորնիոյ Մէջ

1974 թուականին, Խորէն Վեհափառի կարգադրութեամբ եկաւ Գալիֆորնիա ստանձնելու Մոնթէպէլլոյի Ս. Խաչ Եկեղեցւոյ հովուութիւնը: Տարիներ անխոնջ ծառայելէ ետք որոշեց ազգին ծառայել որպէս աշխարհական:

Արդէն երիտասարդական օրերուն ան խանդավառուած էր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան գաղափարախօսութեամբ եւ արձանագրուած` Կուսակցութեան շարքերը։  Սակայն, տարիներու հասունութիւնը զինք մղած էր ազգին ծառայելու եկեղեցւոյ  ճամբով, իսկ այդ ճանապարհը իրեն համար եղաւ իսկապէս փոթորկալից եւ փշոտ…:

Այդ բոլորով հանդերձ, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան գաղափարախօսութեան բեմը մնաց անոր ամենէն լայն ծառայութեան դաշտը եւ սրտամօտիկը։  Որպէս քաջ ատենախօս, բեմբասաց, պատգամաբեր ու ճառախօս հմայած է իր ունկնդիրները, զանոնք կապելով հայրենասիրական գաղափարախօսութեան: Իր երկրորդ տունն էր Հայ Կեդրոնը եւ հոն ալ աւանդեց իր հոգին քաղցր ժպիտով:

Այսօր իր մահը կը սգան իր հարազատները, մասնաւորաբար իր քառասուն տարիներու կողակիցը՝ Մէյը, իր սրտամօտիկ որդին Ճորճիկը, որուն այնքա՜ն սիրով կը գուրգուրար եւ կը խնամէր, իր աներձագերը, Ճոն եւ Վարդգէսը իրենց ընտանիքներով, իր քենին՝ Լիւսի Տէյեան եւ զաւակները, եղբօր եւ քրոջ որդիները, ինչպէս նաեւ բոլոր սրտակից հարազատներն ու ընկերները:

Իր մահով, Լոս Անճէլըսը կը կորսնցնէ իր արժանաւոր զաւակներէն մէկը, որուն սիրտը բաբախեց ի սէր հայութեան: Օրհնեալ ըլլայ իր յիշատակը եւ հողը թեթեւ գայ իր յոգնաբեկ ոսկորներուն:

Ահաւասիկ շատ ամփոփ գիծերու մէջ, հոգեւորականի մը, կրթական մշակի մը 15 տարիներու վաստակին կարճ, անպաճոյճ պատմութիւնը: Ամենացաւալին հոն է որ Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեան, որ աշակերտը եղած է Պետրոս (վրդ.) Պէրպէրեանին՝ Անթիլիասի Դպրեվանքին մէջ, ո՛չ մէկ նշում կատարեց իր «յաւուր պատշաճի» անկապ խօսքերուն մէջ, որ հանգուցեալը որպէս կուսակրօն քահանայ հայ ժողովուրդին ծառայած է 15 երկար տարիներ: Ո՛չ ալ եկեղեցւոյ քահանան կենսագրական մը կարդաց, ծանօթացնելու հանգուցեալը անծանօթ ներկաներուն. կը թուի թէ կարեւորը փոխան ծաղկեպսակի նուիրատուութիւններն էին սոսկ…:

Կասկած չկայ մեր մտքին մէջ որ Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեան, յանուն քինախնդրութեան, որովհետեւ իր ամբողջ էութիւնը պարուրուած է փառամոլութեամբ եւ ամբարտաւանութեամբ, արգելք հանդիսացաւ հանգուցեալին վերջին փափաքին կատարուելուն պատշաճօրէն, թաղման կարգի արարողութեան աւարտին: Այսպէ՞ս պիտի յարգէր իր ուսուցչին վերջին փափաքը…: Ներելի՞ է այս վարքագիծը…:  Այնպէս կը թուի, թէ տակաւին չէ մարսած այդ արդար եւ ճշմարիտ արձանագրուած տողերը որոնք գրուած էին իր անձին մասին, Պարթեւ Վրդ. Կիւլիւմեանի Արեւմտեան Թեմէն խաբեբայութեամբ եւ խարդախութեամբ արտաքսման առիթով:

Արաբները շատ հետաքրքարական ասոյթ մը ունին, զոր թարգմանաբար կ'ուզեմ արձանագրել եւ բարձրականչել. «Քո՛ւ ալ օրդ կու գայ, ո՜վ բռնակալ» («Լաք եոմ, եա զալէմ»): Ամենացաւալին եւ տխուր իրականութիւնը հոն է, որ այսպիսի փոքրոգի, սնանկ մտքեր եւ աղքատ ու ողորմելի հոգիներ, ին՜չ ին՜չ հաշիւներով կը նշանակուին առաջնորդական աթոռներու, որոնք մարդկային ամենէն տարրական բարոյական սկզբունքները արհամարհելով կը գոռոզանան միայն իրենց  սքեմով, որոնց տակ թագնուած է ամէն ապականութիւն եւ փտութիւն: Ձուկը գլուխէն հոտած է…..:

 

7 comments
  1. Dear Fr. Vosgan

    Dear Fr. Vosgan,
    There is an Armenian saying: “The fish stinks from its head down”.

  2. Unnerving Reading

    I admit that reading this article was unnerving for me.

    It reminded me of my time in Los Angeles some two years ago when I read a flyer in Armenian that was titled “LEAVE” (ՀԵՌԱՑԻՐ)!.  It was placed on the windshield of the street park cars, mine included, and also posted on electric poles telling  West Coast  Prelate, Archbishop Moushegh Mardirossian,  in a not so cordial manner just that, to leave. The writer/s of that infamous flyer had chosen to remain anonymous.

    My condolences to the family of the deceased, may he rest in peace.

  3. Ի պատասխան հոդվածի

    Ցավով ընթերցեցի ՛՛Ողորմելի Եւ Հիւանդագին Վիճակ՛՛ հոդվածը՝ հեղինակությամբ Ոսկան Մխիթարեանի: Ի սկզբանե կամենում եմ բոլոր առողջ ուժերի և գթասիրտ մարդկանց կողմից խորին ցավակցություններս հայտնել նրանց, որքեր ճանաչել և իրավամբ գնահատել են ՊԵՏՐՈՍ ( ՎՐԴ.) ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ նվիրյալ  հայորդուն՝ եղեռնապուրծ հայի զավակին, Հայ առաքելական  եկեղեցու նվիրյալին…

    Պարոն Ոսկան Մխիթարյանը իր սրտի ձայնն է փոխանցել, իր հոգում կուտակված ճիչը, սակայն նույնիսկ այս մասնավոր դեպքն էլ գալիս է փաստելու մեր իրականության մեջ եղած արգահատելի փաստերը, գալիս է մեկ անգամ ևս հաստատելու այն իրողությունը, որ ՛՛…եթե մեզ հետ չես, մեր դեմ ես…՛՛ կամ կդառնաս մեր ստրուկը, կդառնաս և մեր աչքի լույսը..

    ՈՉ, այդպիսին չէր ՊԵՏՐՈՍ ( ՎՐԴ.) ՊԷՐՊԷՐԵԱՆԸ, երևի դրա համար էլ որոշ մարդկանց, ՛՛հարազատ՛՛ կուսակիցներին ստիպեց հեռու մնալ այդ դաժան պահից, մենակ թողնել իր նվիրյալներին…

    Ես էլ կկամենայի մեջբերել արաբների ասույթը՝ վերափոխելելով, որ այո, բոլոր բռնակալների հատուցման օրն էլ գալու է….

    Մեկ անգամ ևս ցավակցում եմ ՊԵՏՐՈՍ (ՎՐԴ.) ՊԷՐՊԷՐԵԱՆԻ հարազատներին ու մտերիմներին ու կամենում որ նրա հոգին էլ լույս դառնա, լուսավորի բոլորիս ուղին դեպի ապագա…

  4. Բարդացող Հարցեր

    Երկու տասնամեակներէ ի վեր կը յաճախենք Ամերիկայի Մկրտչական յարանուանութեան պատկանող եկեղեցի մը որուն վերապատուելին աւելի քան 15 տարիներու ծառայութիւնէն ետք հրաժարեցաւ: Ըսուեցաւ որ իրմէ խնդրուած էր հրաժարականը ներկայացնել: Անցնող տարիներուն շատ մեծ ներդրում ունեցած էր եկեղիցիին աճման եւ շատ աւելի մեծ եւ ճոխ պաշտանունքի շէնքի մը կառուցման մէջ:  Շատ սիրուած էր եւ միշտ այդպէս մնաց: Բայց սայթաքած էր իր առաքելութեան ճամբու ընթացին: Նախօրօք տարիներուն երկու այլ օգնական պատուելիներ՝ մէկը կին միւսը այր նմանապէս հրաժարեցան :

    Երեքին պարագային ալ ոչ թէ միայն եկեղեցիին բեմը ձգեցին այլ նաեւ իրենց մասնակցութիւնը այդ եկեղեցիին եւ սկսան յաճախել նոյն յարանուանութեան պատկանող ուրիշ եկեղիցի մը: Ըստ Մկրտչական եկեղեցիին կանոնագրութեան կամ հասկացողութեան հրաժարեալ պատուելին կը դադրի այդ եկեղեցիէն: Անկասկած որ արդարացուցիչ պատճառներ կան որ այդպէս ըլլայ :

    Կ՝ենթադրեմ որ նման կանոնագրութիւն ունի նաեւ Հայ Առաքելական եկեղեցին որ կարգաթող միաբանը կը դադրի Հայ Առաքելական եկեղեցիին խորանին վրայ բարձրանալու իրաւունքէն երբ եկեղեցական արարողութիւն տեղի կ'ունենայ: Այդ տնօրինումը անկասկած որ չէ եղած վարկաբեկելու համար այժմու աշխարհականը որուն կեդրոնացումը իր ընտրութեանբ եղած պէտք է ըլլայ, իր եւ իր ընտանիքին ապրուստը ապահովել աշխարհականի մը իր աշխատանքներով որպէսզի կարողանայ օգտակար ալ ըլլալ նաեւ իր ացգի կարիքներուն:

    Չեմ կրնար պատկերացնել որ Ոսկան Մխիթարեանը այս աւանդութիւնէն անգիտակ էր եւ անկարող բացատրելու հանգուցեալին զաւակը՝ Ճօրճիկին: Անշուշտ որ թամբանականը սգաւորներուն ներկայացնելու այլ առիթներ պէտք է որ եղած ըլլային ինչպէս թաղման կամ հոգեճաշի ընթացքին որոնք երբեք պիտի չի վարկաբեկէին հանգուցեալին յիշատակը:

    Յաճախ կը կարծեմ որ մենք է որ  կը բարդացնենք հարցերը:

     

  5. Կը ցաւիմ պատահած դէպքին…

    Սիրելի Ոսկան,

    Հրաշալի ոճով եւ մեկնաբանութեամբ գրուած դամբանականդ    շատ գեղեցիկ եւ միաժամանակ դաստիարակչական է: Անոր մէջ    նուիրուածութեան հոգիին եւ համեստօրէն ծառայելու գրաւակա-նին մասին դասեր կան, Պետրոս վարդապետի կեանքի ընդմէջէն,  որ շատերուս համար կրնան կեանքի դասեր եւ կեանքի գերագոյն  սկզբունքներ ըլլալ:

    Աստուած հոգին լուսաւորէ հանգուցեալ Պետրոս վարդապետին եւ Իր եկրնային անթառամ պսակին   արժանացնէ:

    Դամբանականին սկիզբը եւ վերջը լեղի պատկերներու եւ  ցաւալի երեւոյթներու հանդիպեցայ: Կրնամ երեւակայել, թէ սիրտդ որքան խոցուած է…:

    Նկարագրած դէպքերդ իրապէս եղկելի են: Կը ցաւիմ ըսելու, դեռեւս մտքի եւ հոգիի հասունացման տկարութիւն ունեցող  մարդիկ  կը «կառավարեն» մեր եկեղեցին (բացառութիւններ յարգելի են): Մարդիկ, որոնք հոգիով աղքատ են եւ իրենց հարստութիւնը դրամի, պաշտօնի եւ սքեմի մէջ կը տեսնեն: «Ամէն չարիքի մէջ բարիք մը կայ», այս պարագային բարիքը այն է, որ  որոշ ճշմարտութեանց լոյսեր տարածուեցան…

    Կեցցէ՛ Հայ ազգը եւ Հայ եկեղեցին:

  6. Նախկին վարդապետ

    Հոս պէտք է յստակ ըլլայ որ Ոսկան Մխիթարեանը իր միաբանակից ընկերոջ յիշատակը աւելի վառ պիտի պահէր եթէ ներկայացնէր զինքը որպէս նախկին վարդապետ եւ վարդապետի տիտղոսը չկցէր անոր անունին: Չեմ կրնար նմանապէս պատկերացնել որ Ոսկան Մխիթարեանը եկեղեցական այս աւանդութիւններուն անգիտակ է:

    Ամէնքս գիտենք որ երբ Կաթողիկոսը յայտարարէ եկեղեցականին կարգաթողութիւնը` կը յայտնէ նաեւ որ ենթական պէտք է իր աւազանի անուամբ կոչուի յետ այնու: Հետեւաբար իր եկեղեցական անունին առնչութեամբ եղած տիտղոսները զլացոած կ'ըլլան աշխարհականի իր անունէն:

    Ենթական կրնայ եկեղեցականի իր անունը պահել որպէս աշխարհական: Բայց այդ անունը աշխարհականի ընտրութեամբ եղած անուն մըն է որ պատահած է որ նոյնը ըլլայ իր եկեղեցական անուան հետ: Բայց այդ իրաւունք չի տար ենթակային որ ինքզինքը որպէս վարդապետ ներկայացնէ եւ ոչ ալ պատշաճ է որ իր ընտանեկան պարագաները եւ իր ընկերները զինքը որպէս վարդապետ ներկայացնեն որքան որ վարդապետութիւնը ուսման հետ աղերս ունենայ:

    Եթէ կը հաւակնինք ըսել որ Հայ Առաքելական Եկեղեցիին հանդէպ մեր լաւագոյն տրամադրութիւնները կը տածենք, պէտք է նաեւ անոր աւանդութիւնները յարգենք:

  7. Յստակեցում որոշ հարցերու

    Սիրելի Վահէ,

    Եկեղեցին Աստուծոյ տունն է եւ որուն գլուխը՝ սիրոյ, ներողամտութեան եւ խաղաղութեան իշխան՝ Քրիստոս ինք է: Դժբախտաբար մեր ապրած կեանքը եւ ճշմարտութիւնը բոլորովին տարբեր բաներ են: Ուրիշ բան է ձեւացնել թէ ճշմարտութիւնը գիտենք եւ կ՛ապրինք քան՝ ճշմարտութիւնը ապրինք:  Պարզապէս Ինքնախաբէութեամբ լեցուն կեանք մըն է որ կ՛ապրինք…
    Պիտի չ՛ուզեմ այստեղ Աստուածաբանական հարցերու մասին անդրադառնալ, բայց պարզապէս կ՛ուզեմ որոշ յստակեցումներ կատարել:

    Պատահմամբ այսօր հանդիպդցայ Ոսկան Մխիթարեանի յօդուածին շուրջ «Ողորմելի եւ հիւանդագին վիճակ» Ձեր մեկնաբանութիւններուն: Ոսկանէն պատասխան մը չեմ տեսներ, սակայն շատ հաւանական է որ Ձեր դրած հարցերուն պատասխանները ունի, սակայն պիտի չի նախընտրէ պարզ քանի մը տողերով այստեղ բացատրութիւններ տալ: Վստահաբար յարմար առիթով իր կարգին ծիսական-արարողական եւ Աստուածաբանական-եկեղեցական վերլուծումներ ընելով լուսաբանութիւններ կը կատարէ:

    Ձեր գրութեան մէջ որոշ կէտերու հանդիպեցայ, որոնց մասին շատ հակիրճ կերպով կ՛ուզեմ մատնանշումներ կատարել:

    Կ'անդրադառնամ, թէ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ ծիսական եւ Աստուածաբանական հարցերուն մասին քիչ տեղեկութիւն ունիք:

    1.- Յիշեցնեմ թէ դամբանական մը խորանէն չի կարդացուիր, այլ ատեանէն: Եկեղեցին ունի զանազան մասեր՝ խորան, ատեան, գաւիթ եւ դաս:
    2.- Մէջբերեմ .« Կ'ենթադրեմ որ նման կանոնագրութիւն ունի նաեւ Հայ Առաքելական եկեղեցին որ կարգաթող միաբանը կը դադրի Հայ Առաքելական եկեղեցիին խորանին վրայ բարձրանալու իրաւունքէն երբ եկեղեցական արարողութիւն տեղի կ'ունենայ»: Ստուգաբանական հիմնաւորում եթէ չունիք, ճիշդ պիտի չ'ըլլայ ԵՆԹԱԴՐԵՄ-ով խօսիլ: Արդեօք յատուկ կանոնագրային յօդուած կամ թուղթ ունի՞ք:

    3.- Սկիզբը Եկեղեցւոյ՝ Աստուծոյ փառաւորեալ ներկայութեան մասին փոքրիկ յիշատակութիւն մը կատարեցի: Քրիստոսի՝ Աստուծոյ ներկայութեան ներքոյ ամէն մարդ քոյր եւ եղբայր է: Խտրութիւն գոյութիւն չունի եւ ոեւէ մարդ ԻՐԱՒՈՒՆՔ չունի արժեզրկելու մանաւանդ Քրիստոնեայ հայ հաւատացեալի մը արգելք հանդիսանալու: Կատարեալը Աստուած ինք է միայն: Եթէ դատել ուզենք, ուեմն ուրիշը դատելէ առաջ ժամանակ տրամադրենք ինքնքննադատութեամբ նորոգուելու:

    4.- ՍՈՒՐԲ ՀՈԳՒՈՅ ԴԷՄ մեղանչող մարդուն է որ կ'արգիլուի եկեղեցի մտնել եւ կամ եկեղեցական ծառայութիւն մատուցանել:

    5.-Խորքային սկզբունքներու վրայ եթէ հիմնուած ըլլանք, մակերեսայնութիւններէն կը ձերբազատունիք:

    6.- Համաձայն եմ երբ կ՛ըսէք «յաճախ մենք ենք որ կը բարդացնենք հարցերը»: Սակայն «Մենք» ըսելով  որո՞ւ կ'ակնարկէք: Որովհետեւ իսկապէս ՄԵ՛ՆՔ ենք որ կը բարդացնենք հարցերը…
    Կը հաւատամ, որ ամէն ՆՈՒԻՐԵԱԼ եւ հաւատացեալ ծառայ իր կարելին  կը տածէ  Հայ Ազգի բարօրութեան ու անսասանութեան եւ Հայ Եկեղեցւոյ պայծառութեան ի խնդիր:

Comments are closed.

You May Also Like
Read More

Գաբրիէլը Ղափանի Մէջ

Զուարթ Աբէլեան, 2008 Զուարթ Աբէլեանի այս գրութիւնը լոյս տեսաւ 2008–ին Գաբրիէլ Ինճեճիկեանին ի պատիւ կազմակերպուած հանդիսութեան մը առիթով՝…
Read More