Merci Macron, Merci France

Մեթր Պարգեւ Դաւիթեան, Թորոնթօ, 22 փետրուար 2024

Ֆրանսայի կողմէ Միսաք Մանուշեանի պանթէոնականացումը սքանչելի եւ հոյակապ արարողութիւն մըն էր, որ պանծացուց անոր յիշատակը եւ իրեն հետ մեծարեց հայ ժողովուրդը: Ֆրանսական France 2 հեռատեսիլէն եւ հեռատեսիլի քանի մը այլ կայաններէն ցոյց տրուած երեք ժամուան զգլխիչ արարողութիւնը արտացոլացուց ամէն ինչ, որ հայու սրտին կը խօսի որպէս ազգային պատմութիւն եւ ազգային արժէք ‒ ցեղասպանութիւն, ծնողազրկութիւն ու որբութիւն, թափառական հայու մռայլ ճակատագիր, Ազնաւուրի ու Կոմիտասի երաժշտութիւն եւ հայկական տուտուկի խորասոյզ նուագ:

Կատարեալ կազմակերպութեամբ եւ նախագահ Էմմանուէլ Մաքրոնի ազնիւ որոշումով իրականացած պանթէոնականացումին ներկայ գտնուեցան, մեծ թիւով հայերու կողքին, երկրին վարչապետն ու ընդդիմադիր ազգայնական ուժերու ներկայացուցիչ Մարին լը Փենը: Հոն էին ֆրանսացի ժողովուրդին ներկայացուցիչները՝ աջով ու ձախով եւ կեդրոնով, մեծարելու համար համայնավար հայը, որ կեանքը զոհած էր Ֆրանսայի ազատագրութեան համար: Հոն էր նաեւ Հայաստանի վարչապետը՝ Մաքրոնի հրաւէրով ժամանած եւ իր կողքին կանգնած, որպէս ներկայացուցիչ հայ ժողովուրդին, որբութենէ դէպի հերոսութիւն քալած Միսաք Մանուշեանով մեծարուելու եւ անով հպարտանալու պատուին արժանանալու համար:

MERCI MACRON, MERCI FRANCE.

Շարլ Ազնաւուրի յուղարկաւորութեան առթիւ ցուցաբերուած ասպետական մեծարանքը, որ տրուած էր նախագահ Մաքրոնի կողմէ քանի մը տարի առաջ, եւ ներկայիս ալ Միսաք Մանուշեանի պանթէոնականացումը անոր կողմէ, ամէն հայու սրտի տաքուկ մէկ անկիւնին մէջ կը դնէ զայն: Անոր հայանպաստ դիրքորոշումը 44-օրեայ պատերազմէն ետք, Հայաստանի եւ հայուն ամէնուրեք կու տայ իրաւունք կոչելու զայն սրտամօտ եւ սրտակից բարեկամ:

Ու երբ կը դիտես օտարին կողմէ տրուած այս աստիճանի մեծարանք հայու մը նկատմամբ, անոր՝ որ տոգորուած էր ազատագրական պայքարի տենչով եւ լեցուն էր համամարդկային գաղափարներով որպէս համայնավար, չես կրնար մտքովդ չյիշել ան, որ Միսաք Մանուշեանի պէս կանգնած իր տասնինը ընկերներու կողքին՝ կախաղան բարձրա­ցաւ նոյն տենչով ու գաղափարով տոգորուած եւ Հայաստանը ազատագրուած տեսնելու երազով: Չես կրնար Ֆրանսայի ըրածը մեծարելով չակնկալել, որ քու հայրենիքդ ալ մեծարէ իր ազգային հերոսը՝ Մեծն Փարամազը, առանց նկատի առնելու անոր գաղափարական հաւատամքը, ինչպէս ծայրայեղ աջակողմեան Մարին լը Փեն նկատի չառաւ Մանուշեանին համայնավար ըլլալը՝ ներկայ գտնուելով անոր մեծարանքի հանդիսութեան:

Միսաք Մանուշեանի պանթէոնականացման առթիւ Էմմանուէլ Մաքրոնի կողքին կանգնած Նիկոլ Փաշինեանը դաս պէտք է առնէ անկէ՝ պանծացնելու յիշատակը Մեծն Փարամազի, որ Միսաք Մանուշեանի նման կը հաւատար ընկերվարական գաղափարին եւ անոր պէս զոհուեցաւ իր երկրին ու ժողովուրդին ազատագրութեան համար:

Մանուշեանի գնդակահարումը տեղի ունեցած էր 21 փետրուար 1944-ին: Ֆրանսա ութսուն տարի ետք,‒ աջ ու ձախ վարչակարգեր ունենալէ ետք,‒ ունեցաւ Էմմանուէլ Մաքրոնի պէս նախագահ մը, որ նկատի չառաւ Միսաք Մանուշեանի համայնավար ըլլալը եւ անոր մէջ տեսնելով ազգային հերոսը՝ զայն պանթէոնականացուց ֆրանսացի մեծ մարդոց կողքին: Պանթէոնի մուտքի ճակատին վրայ գրուած է «ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ ԵՐԱԽՏԱՊԱՐՏ Է ՄԵԾ ՄԱՐԴՈՑ» (AUX GRANDS HOMMES LA PATRIE RECONNAISSANTE): Եռաբլուրի վրայ ալ մենք կը ճանչնանք մեր հերոսները: Հայրենիքը զանոնք կը ճանչնայ որպէս մեծ մարդիկ:

Ժամանակն է, որ Փաշինեանն ալ,‒ Մաքրոնի օրինակին հետեւելով,‒ հարիւր տասը տարի ետք՝ 2025-ին, զանց առած գաղափարական պատկանելիութիւնը Մեծն Փարամազի՝ ունենայ աջակողմեան Մաքրոնի քաջութիւնը համայնավար Միսաք Մանուշեանը մեծարող, որպէսզի Մեծն Փարամազն ալ նկատուի ազգային հերոս եւ իր արժանի տեղը գտնէ Եռաբլուրի մէջ՝ Անդրանիկ փաշայի կողքին:

Վերադառնալով Միսաք Մանուշեանի պանթէոնականացման արարողութեան անթերի, կատարեալ եւ բարձրորակ բնոյթին, որ վայել է աշխարհին ճաշակ ու մշակոյթ տուած Ֆրանսայի, ամէն հայու սրտէն բխած շնորհակալութիւն մեր սիրելի Մաքրոնին ու Ֆրանսային՝ ըսելու, թէ մենք ալ երախտապարտ ենք իրենց մեր հերոս զաւակը մեծարելնուն առթիւ ցուցաբերած վեհանձնութեան համար:

MERCI MACRON, MERCI FRANCE.

4 comments
  1. Շնորհալաութիւն Մեթր Դաւիթեան: Փարամազն ու իր ընկերները կերտեցին այնպիսի կազմակերպութիւն մը, որ իր տեսակին մէջ անզուգական էր ոչ միայն հայկական իմաստով, այլ բովանդակ միջին արեւելքի տարողութեամբ: Յետագային ծնունդ առած շարք մը կուսակցութիւններ — Պաաթհ, Իշթիրաքի, Քաումի, Թաքքատտումի կամ Իժթիմայի — ինչ ինչ ձեւերով գաղափարապէս նմանութիւններ ունեցան: Այս իսկ պատճառով ՍԴՀԿ-էն ռահվիրան հանդիսացաւ արաբական երկիրներու ազգային ազատագրական պայքարի պատմութեան մէջ:

    Որպէսզի ընթերցողները զիս չշփոթեն մունետիկներու հետ, կը հաստատեմ, որ ես հնչակեան չեմ եւ ոչ մէկ կուսակցական պատկանելիութիւն կը վայելեմ:

  2. Missak avec sa bien-aimée
    Mélinée Manouchian
    Portait héroïquement
    Entre ses mains,
    Les drapeaux de deux pays,
    L’Arménie et la France,
    Pour combattre les ennemis
    De la France occupée.

    Missak chantait sans crainte.
    Ses dernières paroles,
    Offertes à nous
    À travers sa lettre
    À sa bien-aimée
    Mélinée…

    “Dans quelques heures…
    Je serais obligé de partir
    Avec l’amour dans mon coeur
    Pour la France
    Mon pays bien-aimé,

    Ce pays qui m’a montré
    La beauté de la vie,
    J’ai appris son langage symphonique
    Et j’ai poétisé des strophes avec émotion
    Pour que les lecteurs
    Ressentent et chantent…
    Je quitterais cette terre.
    Je quitterais ma bien-aimée
    Mélinée – mon véritable amour

    Mais j’ai toujours voulu
    Aider et prodiguer mes soins
    Je n’ai aucune haine
    Pour les ennemis
    Que j’ai affrontés
    Malgré les tortures
    Mes courageux amis et moi
    avons dû endurer.
    J’espère que ces ennemis
    se repentiront bientôt
    Des invasions et atrocités
    qu’ils ont commis.

    Je dis au revoir
    Aux printemps courts mais beaux,
    Que j’ai passé à regarder
    l’emblématique Tour Eiffel
    et l’Arc de Triomphe avec ses douze fils…

    Je n’ai aucun regret
    Que de l’amour

    Après mon départ…
    Je souhaite que toutes les terres
    Gagnent finalement
    Liberté et droits de l’homme.

    Sylva Portoian, MD,FRCP
    24 février 2024

    Translated from English by Zaven Lalayan

  3. Missak Manouchian
    Heroically carried the flags of two countries,
    Armenia and France, in his youthful hands.
    To fight the enemies of occupied France.

    Missak sang fearlessly.
    His last lyrics, gifted to us
    Through his letter to his beloved Melanie…

    `In a few hours…I will be forced to leave
    With love in my heart
    For my beloved country France.
    ‘Thee’ showed me the beauty of life::
    I learned its symphonic language
    And I soulfully poeted stanzas
    For readers to feel and chant…

    I will leave this land.
    I will leave my beloved
    Melanie – she was my true love
    Fighting by my side
    To keep France unchained…
    From the unjust fascists.
    I wish her a healthy and beautiful life…

    I was an orphan…orphanated* through genocide
    But, I always wished to help and give my care
    I have no hate for the enemies I faced
    Despite the tortures
    My brave friends and I had to endure.
    I hope those enemies will repent soon
    The invasion and atrocities they committed.

    I will say goodbye
    To the short but beautiful springs I spent
    Watching the iconic Eiffel Tower and
    The Arc de Triomphe with its twelve sons…

    I have no regrets but love.
    After I leave…
    I wish all lands to gain
    Freedom and human rights… `

    Sylva Portoian, MD, FRCP
    ~~~~~
    *Orphanated: I created this word because Armenian orphans did not arrive from natural causes but were orphaned thru genocide.

Leave a Reply

Comments containing inappropriate remarks, personal attacks and derogatory expressions will be discarded.

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like
Read More

Ես Չըսեմ…Դուն Ըսէ

Բաբգէն Պոյաճեան, Ճարտարապետ, Թորոնթօ, 21 Սեպտեմբեր 2015 Վերջերս այնքան նոր զարգացումներ կ'ըլլան մեր հայկական առօրեային մեջ, որոնք յաճախ…
Read More