Politically Incorrect Observations

 By Aram Haykaz
Translated by Vahe H. Apelian, February 2016

Aram Haykaz (née Aram Chekenian), a popular Armenian-American writer, was born in 1909 in Shabin-Karaheesar (Western Armenia) and died in 1986 in New York. His Genocide survivor’s experiences among the Kurds make for fascinating reading. He wrote ten books, nine of which are in Armenian. Here's a witty bouquet from his oeuvre about men, women, and their relationship.

1. A man should love his wife and strive not to understand her but a woman should love her husband less and strive to understand him more. (Մարդ մը պէտք է սիրէ իր կինը ու չաշխատի, չակնկալէ հասկնալ զայն, իսկ կին մը պէտք է քիչ մը սիրէ ու շատ հասկնայ իր ամուսինը, որ երջանկութիւն տիրապէտի տան մէջ:)

2. If you buy something not needed by your wife, it's extravagant spending. So beware. (Եթէ կնոջդ պէտք չեղած բան մը գնես, շռայլութիւն է: Զգուշազիր:)

 By Aram Haykaz
Translated by Vahe H. Apelian, February 2016

Aram Haykaz (née Aram Chekenian), a popular Armenian-American writer, was born in 1909 in Shabin-Karaheesar (Western Armenia) and died in 1986 in New York. His Genocide survivor’s experiences among the Kurds make for fascinating reading. He wrote ten books, nine of which are in Armenian. Here's a witty bouquet from his oeuvre about men, women, and their relationship.

1. A man should love his wife and strive not to understand her but a woman should love her husband less and strive to understand him more. (Մարդ մը պէտք է սիրէ իր կինը ու չաշխատի, չակնկալէ հասկնալ զայն, իսկ կին մը պէտք է քիչ մը սիրէ ու շատ հասկնայ իր ամուսինը, որ երջանկութիւն տիրապէտի տան մէջ:)

2. If you buy something not needed by your wife, it's extravagant spending. So beware. (Եթէ կնոջդ պէտք չեղած բան մը գնես, շռայլութիւն է: Զգուշազիր:)

3. A lot of women like to say “no’ much like children do; and many men believe in the “no” much like children do. (Շատ մը կիներ երախաներու պէս «Ոչ» ըսել կը սիրեն. ու շատ մը մարդեր երախաներու պէս կը հաւատան այդ «ոչ»ին:)

4. It’s only the good women who keep a diary; the bad women have no time for such things. (Օրագրութիւն պահողը բարի աղջիկներն են, չարերը ժամանակ չեն ունենար այն բանին համար:)

5. A woman who would not have consented marrying you for who you are, marries for what you have. (Կին մը որ հետդ պիտի չամուսնանար ինչ ըլլալուդ համար, կ'ամուսնանայ ինչ ունենալուդ համար:)

6. A lot of time women’s eyes and tongues convey altogether different things; one needs to have wisdom to determine which to believe. (Կիներու աչքերն ու լեզուն շատ անգամ տարբեր բաներ կ'ըսեն. իմաստութիւն պէտք է՝ որոշելու համար թէ ո՜ր մէկուն պէտք է հաւատալ:)

7. Women’s width change depending where they are preparing to go. (Կանանց լայնքը, նայած թէ ո՞ւր երթալու կը պատրաստոիւն կը փոխուի;)

8. A girl’s greatest wealth is not hers but in the imagination found in men’s heads. (Աղջկայ մը մեծագոյն հարստութիւնը իր հետ չէ, այլ այրերու գլխուն մէջ գտնուող երեւակայութիւնն է:)

9. The other day a woman was telling that she is getting old because those who pursue her are in her age group. (Առջի օր կին մը կ'ըսէր, թէ ծերացած է, որովհետեւ զինք հաղածողը այլեւս իր տարիքն է միայն:)

10. God created Adam before Eve so that there will not be anyone over his head advising him what to do. (Աստուած Եւայէն առաջ Ադամը ստեղծեց, որպէսզի իր գլխուն վերն կենալով խրատ տուող չգտնուի:)

11. Right after women return home from their wedding, they embark on reshaping, correcting, improving their husbands…. and after five years they weep lamenting that “the man, is not the man they married; he is changed”. (Կիները ամուսնանալէ ու եկեղեզիէն տուն գալէ անմիջապէս վերջ կը սկսին իրենց ամուսինները բարեկարգել, վերաշիներ, սրբագրել………եւ հինգ տարի վերջն ալ կու լան՝  ըսելով, «հին մարդը՝ իր առած մարդը չէ, փոխուած է:)

12. A man marries due to lack of judgment; divorces due to lack of patience and remarries due to memory failure. (Մարդ մը կ'ամուսնանայ դատողութեան պակասի պատճառաւ, կը բաժնուի համբերութեան պակասի պատճառաւ, կը վերամուսնանայ՝ յիշողութեան պակասի պատճառաւ:)

13. The bachelors know more about women than the married men do; otherwise they would have been married as well. (Ամուրիները կիներու մասին շատ աւելի բան գիտնալու են, քան ամուսնացածները, այլապէս իրենք ալ ամուսնացած պիտի ըլլային:)

14. The other day an acquaintance was complaining about the change in their household saying that right after he got married their dog would bark when he returned home from work and his wife would bring his slippers; nowadays the roles have changed, it’s the dog that brings the slippers. (Առջի օր ծանօթ մը գանգատելով իր տան մէջ տեղի ունեցած փոփոխութեան մասին, կ'ըսէր « երբ ամուսնացայ, տուն եկած պահուս շունս կը հաչէր, ու կինս մուճակներս կը բերէր. հիմա դերերը փոխուած են. շունս է որ մուճակներս կը բերէ;)

15. Before getting married, it is imperative that a man secures the unanimous consent of two people: that of his bachelor friend and the mother of a girl anxious to see her daughter get married. (Ամուսնութիւն մը կնքելու համար երկու անձի համաձայնութիւնը անհրաժեշտ է՝ ամուրիի մը եւ աղջկան մը անհամբեր մօրը:)

16. It was not the apple in the Garden of Eden that became the cause of our misery; it was the couple underneath. (Դրախտին մէչ ծառին վրայ եղող խնձորը չէր, որ մեր դժբախտութեան պատճառը եղաւ, այլ՝ անոր տակ գտնուող զոյգը:)

17. It’s always easier to beautify a wise girl who is not beautiful than to impart wisdom to a beautiful but unwise woman. (Աւելի դիւրին է խելացի, բայց տգեղ աղչիկ մը գեղեցկացնել, քան գեղեցիկ. բայց ապուշ մէկը խելացի դարձնել:)

18. The knowledge that she is loved is the cornerstone of a woman’s happiness. (Սիրուած ըլլալու գիտակցութիւնը կնոջ մը երջանկութեան հիմնաքարն է:)

19. The difference between a dying man and a dying woman is the following: death comes upon them when it’s the heart that stops in the former and the tongue in the latter. (Մեռնող մարդու մը ու մեռնող կնռջ մը մէջ գտնուող տարբերութիւնը այն է, որ մինչ առաջինին սիրտն է, որ դադար է առած, միւսին մէջ դադար առնողը լեզուն է;)

20. Mice are afraid from men; men are afraid from women; women are afraid from mice. (Մուկերը կը վախնան մարդերէն, մարդերը՝ կիներէն, ու իրենց կարգին՝ կիները՝ մուկերէն:)

21. The most difficult task for a woman is deciding the year and the date she reached adulthood. (Կնոջ մը համար ամենէն դժուար բանը իր չափահասութեան տարիքին հասնելու տարին եւ թուականը որոշելն է:)

22. If a woman does not reveal the source of a secret entrusted to her, she regards having kept the secret. (կին մը, եթէ իրեն վստահուած գաղտնիքին որմէ լսած ըլլալը չըսէ, զայն պահած ըլլալ կը կարծէ:)

23. To enjoy chatting, women talk way too much to have time to think. (Կին մը խօսելու հաճոյքին համար այնքա՜ն շատ կը խօսի, որ խորհելու ժամանակ չունենար:)

24. A woman is a source of flowing water where people snoop to quench their thirst. It's no wonder at that moment they only see their reflection. (Կին մը հոսուն ջուրի ակ մըն է, որուն վրայ ամեն ոք կը հակի՝ իր ծարաւը յագեցնելու համար, եւ զարմանալի չէ, որ այդ պահուն միայն իր նկարը տեսնէ՝  անոր մէջ:)

25. A woman who has had a past and a man who has a future are valued. (Անցեալ ունեցող կինը ու ապագայ ունեցող մարդը յարգի են:)

============

Posted in Հայագիտարան Հայաստան (06.08.2014) on-line site.

5 comments
  1. Aram Haikaz
    Evidently, Aram Haikaz was married with children. Based on the bouquet presented above, one must wonder if he felt he was happily married.

    1. Does that not make life more interesting?

      Aram Haygaz was married. I know because years ago I read, over and over again, his article about his son in "Pakin", an eminent literary journal in Lebanon. I have no doubt that he was a devoted husband and an exemplary father. I believe his daughter translated his novel of the time he spent among the Kurds. As to his humorous remarks, I enjoyed them–no less happily married for forty years. I guess that is the crux of the matter: "Men Are From Mars, Women Are From Venus".

      Does that not make life more interesting?

      Vahe

       

      1. The Fall of the Aeire

        "The Fall of the Aeire", the only English book by Aram Haigaz, was republished in 2010 with the help of his daughter Iris Haigaz Chekenian. The book is about his eyewitness accounts of the defense of Shabinkarahisar during the Armenian Genocide. The introduction (by his daughter) indicates that the original Armenian manuscript was lost after it was translated. 

  2. Tanslating Aram Haygaz’s Quotes

    Why did I translate Aram Haygaz’s bouquet of witty quotes? Because he is a favorite author of mine. I also wanted to provide light-hearted reading in Keghart.com for Valentine’s Day weekend.

    But there was much more than that. The life of Haygaz (six years-old in 1915) was an odyssey until he made to these hospitable shores where he thrived.

    I look at his picture and it lifts my spirits. He stands tall, impeccably dressed with a bow tie, his head held high and smiling. There is no outward trace from those dark days. Not only did he survive, he earned the love of a woman, raised a family and came to a point in his life where felt that he could engage in the lighter things in life and come with such witty remarks.

    To me the photograph, next to that bouquet of witty remarks, exemplified the indomitable spirit of the survivors of the Armenian Genocide, especially that he is more widely-known than most of the members of his generation. That is why I translated the collection.
     

  3. Aram Haigaz

    My father Tateoss Dulgarian who read Aram Haigaz's books was also from the Province of Shabin Karahissar in a village called Sis, now renamed Chatal Olukh which is close to Enderes or once called Susheri. I always wanted to trace down the roots of my father's grandparents of which I do have a family tree  but no dates of when they were born or died. I believe all records of Armenians were destroyed by the Turks.

Comments are closed.

You May Also Like