Ալթատինա քաղաքը օժտուեցաւ նոր խաչքարով մը

Լրատու.- Շաբաթ, 22 յունիս 2024-ին, Լոս Անճելըսի Ալթատինա քաղաքի «Վահան եւ Նարդուհի Պէշկէօթիւրեան» կեդրոնը հարստացաւ փառաւոր խաչքարով մը: Նուիրատուն էր տիար Տին Շահինեան՝ մայրաքաղաք Ուաշինկթընէն։ Ան ջերմ պաշտպան է Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ, հայ մշակոյթին եւ եկեղեցական ճարտարապետութեան։ Հակառակ մրցանշային տաքին, բոլոր աթոռները գրաւուած էին։

Հանդիսաւոր արարողութիւնն սկսաւ ՀԲԸՄ-ի արի-արենոյշներու դրօշակի արարողութեամբ եւ ԱՄՆ-ի ու Հայաստանի Հանրապետութեան օրհներգներով։ Հանդիսավարն էր ԹՄՄ-ի Մեծն Լոս Անճելըսի վարչութեան անդամ եւ ԱՄՆ-ի ու Գանատայի ԹՄՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան օգնական քարտուղար պրն. Միհրան Թումաճան։ Խաչքարի օծման արարողութիւնը կատարեց ԱՄՆ արեւմտեան թեմի բարեջան առաջնորդ Տ. Յովնան արք. Տէրտէրեան՝ առընթերակայութեամբ քահանայ հայրերու։ Խաչքարի հեղինակն է հռչակուած քանդակագործ Վարազդատ Համբարձումեան, որուն նշանաբանն է. «Իմ նպատակս եղած է դաստիարակել եւ ներշնչել մարդիկը խաչքարի միջոցաւ»։

Խաչքարի նուիրատու Շահինեան նշած է թէ զայն կը կանգնեցնէ ի յիշատակ իր մայրական մեծ հօր՝ Տ. Վահան (Մանուկ) Ճելալեանի: Քահանայ հայրը ծնած է 1891-ին՝ Արեւմտեան Հայաստանի Բալու քաղաքը: Ուսման նպատակով եկած է Միացեալ Նահանգներ եւ մտած Ռոտ Այլընտի Պրաուն համալսարանը: Ուսումը կիսատ ձգելով միացած է Հայկական Լեգէոնին՝ Կիլիկիան ազատագրելու համար զաւթիչ ու ցեղասպան թուրքերէն։ Կիլիկիոյ անարգ յանձնումէն ետք Մանուկ Ճելալեան կը պաշտօնավարէ ՀԲԸՄ-ի Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս։ 1936 թուականին քահանայ կը ձեռնադրուի Կիպրոսի մէջ, ապա կը վերադառնայ ԱՄՆ ու կը ծառայէ Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ՝ Տիթրոյթի, Փրավիտընսի, Փաթերսընի ու Նիւ Ճըրզիի մէջ։

Հանդիսութեան ներկայ էր ու ելոյթ ունեցաւ ՀՀ.ի Լոս Անճելըսի մէջ գլխաւոր հիւպատոս դոկտ. Կարէն Իսրայէլեան: Անոր կ’ընկերանային տիկինը՝ Աննա Իսրայէլեան եւ գլխաւոր խորհրդական տիկ. Նազելի Համբարձումեան։ Դոկտ. Իսրայէլեան ջերմապէս շնորհաւորելէ ետք Մեծն Լոս Անճելըսի ԹՄՄ-ը, շեշտեց խաչքարի հայրենասիրութիւն ներշնչող դերը յատկապէս երիտասարդ սերունդներու դաստիարակութեան գործին մէջ։

Օրուան գլխաւոր բանախօսն էր Նիւ Եորքի Արմոնք աւանի Ս. Ներսէս Ընծայարանի դասախօսուհի դոկտ. Անի Շահինեան: Ազնուափայլ տիկին բանախօսը ներկաները հրապուրեց հայ քրիստոնէական մշակոյթի մասին ունեցած իր բացառիկ գիտելիքներով։ Ան նոյնպէս շնորհաւորեց ԹՄՄ-ը եւ ներկայացուց առհասարակ խաչքարերու արժէքն ու նշանակութիւնը: «Հրաբխային մոխիրէ կազմուած տուֆ քարը դարերու ընթացքին եղած է հայկական ճարտարապետութեան եւ խաչքարակերտման գլխաւոր նիւթը: Անով կերտուած են մեր տաճարներն ու կոթողային բազմանշանակ խաչքարերը», ըսաւ ան, ապա մանրամասն վերլուծեց օծուած խաչքարին առանձնայատկութիւնները։

Վահան Թէքէեանի «Եկեղեցին հայկական ծննդավայրն է հոգւոյս» տողերը կը ներկայացնեն հիմնական պատգամը այս խաչքարին, որուն կեդրոնական պատկերն է քրիստոնէութեան խորհրդանիշ ԽԱՉԸ, կողքին ունենալով Խոր Վիրապի քանդակը՝ Մասիսներու խորքի վրայ, շրջապատուած հրեշտակներով, առատութեան խորհրդանիշ նուռերով եւ Աստուծոյ կողմէ աշխարհի ստեղծումը խորհրդանշող թռչուններով ու որթատունկերով։ Հայոց այբուբենը նոյնպէս տեղադրուած է խաչքարին վրայ՝ ի յաւելումն յաւերժութեան խորհրդանշանին։ Խաչը շրջապատուած է նաեւ Հայր Աստուծոյ եւ Քրիստոսի անուններու յապաւումներով, ինչպէս առհասարակ ընդունուած է խաչքարակերտման եւ ձեռագիրներու ծաղկման (զարդանկար) արուեստներուն մէջ։

Խաչքարի բացման արարողութեան ներկայ էին նաեւ Գալիֆորնիոյ նահանգի Գերագոյն Դատարանի դատաւոր Միքայէլ Ամիրեան, ՌԱԿ-ի, ՀԲԸՄ-ի Կլենտէյլ-Փասատինայի Մարզական Յանձնախումբի, Ամերիկայի Հայկական Համագումարի, «Հայ Դատ»ի գրասենեակի, «Համազգային»ի, Վարդանանց Ասպետներու, «Նոր Սերունդ» Մշակութային Միութեան, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ Ա. եւ Մ. Յովսէփեան վարժարանի, ԹՄՄ-ի բոլոր վարչութիւններու, «Բեմ» թատերախումբի ու ԱՄՆ Արեւմտեան թեմի առաջնորդարանի ներկայացուցիչները։

Միհրան Թումաճան

Հանդիսավար Միհրան Թումաճան ներկայացուց հանդիսութեան պատուոյ հիւր, «Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ» շքանշանակիր դոկտ. Մինաս Գոճայեանը: Դոկտ. Գոճայեան առաջին օրէն անվերապահ աջակցութիւն ցոյց տուած է ԹՄՄ-ի Մեծն Լոս Անճելըսի վարչութեան՝ 2018-ին վերջինիս կազմաւորումէն ետք։ Ան ներկայացուեցաւ որպէս տիպար ուսուցիչ եւ դաստիարակ, որուն աշակերտ-աշակերտուհիներէն շատեր վերցուցած են ազգային-մշակութային պարտականութիւններ ոչ միայն ԱՄՆ-ի տարածքին, այլեւ Կիպրոսէն Երեւան, Երուսաղէմէն Գանատա եւ այլուր։ Անոնցմէ ոմանք ներկայ էին իրենց երբեմնի ուսուցիչի մեծարման այս պահին:

Դոկտ. Մինաս Գոճայեան իր շնորհակալութեան խօսքին մէջ անդրադարձաւ օծուած խաչքարի եւ ընդհանրապէս խաչքարերու յաւերժութեան նշանի խորհուրդներուն։ «Այս խորհրդանշանը հազարաւոր տարիներ ընկերացած է հայ ժողովուրդին՝ ոգեւորելով եւ յոյս տալով մեր ազգի մարտնչող զաւակներուն», ըսաւ ան: Դոկտ. Գոճայեան յատուկ շեշտեց այն իրականութիւնը, որ ներկայի վարչութիւնը գերազանցապէս բաղկացած է երկսեռ երիտասարդներէ, որոնք վառ կը պահեն ԹՄՄ-ի ջահը։

Դոկտ. Մինաս Գոճայեան շրջապատուած իր երբեմնի աշակերտներով

Անուրանալի է վարչութեան անդամ Գարլ Պարտագեանի անանձնական նուիրումը, որով ան կրցաւ յաջողութեամբ գլուխ հանել խաչքարի ծրագիրը։ Հանդիսավար Միհրան Թումաճան յատուկ շեշտեց Գարլին մատուցած ծառայութիւնները ՀԲԸՄ-ՀԵԸ-ի պասքեթպոլի խումբերը մարզելու ծրագիրներուն մէջ՝ մեր խումբերը պատրաստելով համահայկական եւ միջազգային մրցոյթներու։ Հանդիսավարի խօսքերուն ներկաները արձագանգեցին բուռն ծափահարութիւններով։

Գարլ Պարտագեան իր խօսքին մէջ մասնաւոր շնորհակալութիւն յայտնեց խաչքարի կանգնեցման աշխատանքներուն օժանդակած կամաւորներուն: Ան իր ելոյթն աւարտեց Աւարայրի ճակատամարտէն առաջ Վարդան Մամիկոնեանի արտասանած ճառէն միտքով մը՝ զայն պատշաճեցնելով օրուան խորհուրդին. «Ո՛չ հուրը եւ ո՛չ սուրը» պիտի արգիլէին Մեծն Լոս Անճելըսի ԹՄՄ-ի վարչութիւնը ետ կենալու խաչքար կանգնեցնելու տեսիլքէն: Ան նշեց, թէ «սա Աստուածահաճոյ եւ ազգանուէր ծրագիր մըն էր»։

Գարլ Պարտագեան

Խաչքարի օծման հանդիսութեան աւարտին Տ. Յովնան արք. Տէրտէրեան իր օրհնութիւնները հաղորդեց նուիրատու, մեծայարգ Տին Շահինեանին եւ ԹՄՄ-ի Մեծն Լոս Անճելըսի վարչութեան՝ այս օրինակելի նախաձեռնութեան համար: Սրբազան հօր խօսքով՝ Սան Կապրիէլ Հովիտի (San Gabriel Valley) կարեւոր խաչմերուկի մը վրայ կանգնեցուած այս հայկական կոթողը բոլորին տեսանելի ըլլալով՝ պիտի ունենայ իր դաստիարակիչ եւ կրթիչ դերը թէ՛ հայկական եւ թէ՛ օտար շրջանակներուն մէջ։

*****

Leave a Reply

Comments containing inappropriate remarks, personal attacks and derogatory expressions will be discarded.

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You May Also Like