Lucy DeukmejianԼիւսի Տէօքմէճեան, Երեւան, 24 դեկտեմբեր 2024
«Արի՜, Նո՛ր Տարի,
Բայց… այնպէ՛ս արի,
Որ աւելանայ աշխարհի բարին…»
Պարոյր Սեւակ
Տարի մը եւս բոլորեցինք` քաղցր ու դառն յուշերու հետքերով: 2024-ը մնաց մեր ետին ու այժմ կը թեւակոխենք նոր տարի մը, այն ակնկալիքով, որ ան տարբեր ըլլայ վերջին քանի մը տարիներէն, որոնք Հայաստանի ու հայ ժողովուրդին համար եղան աղէտալի եւ տխուր:
Տարի մը թողուցինք մեր ետին, տարի մը՝ մտահոգութիւններով եւ անորոշութիւններով լեցուն: Յատկապէս Միջին Արեւելքի իրադարձութիւնները օրակարգի վրայ բերին բարդ խնդիրներ՝ աննախադէպ տարողութեամբ:
2024-ը արիւնալի եւ աւերիչ եղաւ Միջին Արեւելքի մեր հայահոծ գաղութներու երկիրներուն համար՝ ի մասնաւորի Լիբանանն ու Սուրիան: Պաղեստինի մէջ թեժացած հակամարտութիւնը հասաւ Լիբանան, որ ծանրօրէն վնասուեցաւ գերարդիական կործանիչներով: Լիբանան անգամ մը եւս դարձաւ շրջանային հակամարտութեան թատերաբեմ:
Միջինարեւելեան այս մռայլ, արիւնոտ ու մտահոգիչ պատկերին վրայ եկաւ աւելնալու Սուրիոյ մէջ 54 տարի իշխած վարչակարգին տապալումը՝ ռազմաքաղաքական նոր իրավիճակ մը ստեղծելով տարածաշրջանին մէջ: Ծագեցան մեծապէս մտահոգիչ երեւոյթներ, որոնք կրնան կայծ տալ նոր բախումներու: Եւ այս բոլորին զոհ գացողը անմեղ ժողովուրդներն են, որովհետեւ քաղաքական «խաղերը» ի գործ կը դրուին միլիոնաւոր մարդոց կեանքին գնով:
Վերոնշեալ իրադարձութիւնները արմատապէս ու անդառնալիօրէն փոխեցին տարածաշրջանին դիմագիծը՝ նոր եւ անկանխատեսելի մարտահրաւէրներու առաջ կանգնեցնելով տարածաշրջանի մեր գաղութները, որոնք արդէն տասնամեակներէ ի վեր կը դիմագրաւեն տնտեսական ծանր պայմաններ, շատեր մղելով լքելու հայութեան համար երկրորդ հայրենիք համարուող Լիբանանն ու Սուրիան:
Հոս պէտք է խոր ցաւով նշել, որ անցնող տարուան դէպքերու ստիպողութեան տակ Լիբանանն ու Սուրիան լքողներէն շատերուն ուղղութիւնը չեղաւ Հայրենիքը: Ի դժբախտութիւն մեր ազգին, մենք կը տառապինք հեռակայ հայրենասիրութեան ախտով։ Թէեւ մեր կենացներուն, մաղթանքներուն ու երգերուն մէջ կը գաղափարախօսենք Հայրենիք հանգրուանելու հրամայականը, սակայն փաստօրէն, զայն գործադրութեան դնելու կը զլանանք՝ մէջտեղ բերելով հազարումէկ պատճառաբանութիւններ, մեծ մասը՝ անհիմն ու անհեթեթ: Հայրենական պետութեան անվտանգութեան, տնտեսութեան, ընկերային ապահովութեան, եկամուտի սակաւութեան, լեզուի եւ կենցաղի տարբերութիւններու գործօնները մէջբերելով, աւանդական սփիւռքէն դուրս եկած հայեր իրենց հայեացքը կը դարձնեն դէպի անդրծովեան եւ անդրովկիանոսեան հին կամ նորաստեղծ գաղութներ, ուր ձուլումի վտանգը շատ մեծ է։ Օտար ափեր գաղթողներուն մեծագոյն մասը կ’ուրանայ թէ Հայրենիքն է մեր ազգի գոյութեան ու յարատեւման միա՛կ երաշխիքը եւ թէ Հայրենիքը իր զաւակներով ու անոնցմէ իւրաքանչիւրին ամէնէն դոյզն ներդրումով կը յառաջդիմէ ու կը շէնանայ: Անոնք չեն գիտեր կամ, աւելի ստոյգ, չգիտնալ կը ձեւացնեն այն տարրական, անառարկելի ճշմարտութիւնը, որ ազգի մը մեծագոյն հարստութիւնն է հայրենի հո՛ղը եւ անոր վրայ ապրող ու արարող մա՛րդը։
***
Հայրենական գետնի վրայ համեմատաբար աւելի տանելի տարի մըն էր 2024-ը: Հայաստան ապրեցաւ յարաբերաբար խաղաղ տարի մը՝ հակառակ պատերազմի վերսկսման տեւական սպառնալիքներուն ու վտանգին։ Ներքին ու արտաքին բարդ խնդիրները մնացին չլուծուած, սակայն, ընդհանուր առմամբ, տարին անցաւ ոչ-ցնցիչ վերիվայրումներով: Միւս կողմէ, անկարելի է լուսարձակի տակ չառնել հայրենական կեանքին մշակութային, մարզական, գիտական, արուեստի եւ այլ բնագաւառներու յաջողութիւնները: Զուգահեռաբար, Հայաստանի մէջ շարունակուեցաւ զարգանալ տնտեսութիւնը, բանակաշինութեան աշխատանքը նուաճեց նոր յաջողութիւններ՝ արդիական նոր զինատեսակներ հերթաբար կը հասնին Հայաստան, աննախադէպ զարկ տրուած է տեղական ռազմարդիւնաբերութեան՝ պետական ֆինանսաւորմամբ, ճանապարհաշինութիւնը արձանագրեց նոր մրցանիշեր, փտածութեան դէմ պայքարը, թէեւ դանդաղ քայլերով, բայց կը շարունակուի, ամրապնդուեցան ժողովրդավարութիւնն ու մամուլի ազատութիւնը: Կը մնայ բարելաւել երկրին մէջ առկայ հիւանդ, բայց չմահացած արդարադատութիւնը:
***
Այնուամենայնիւ, նոր տարուան սեմին, ի՞նչ պիտի աղերսեն Միջին Արեւելքի տառապեալ ժողովուրդները, ի՞նչ պիտի մաղթեն Հայաստանի Հանրապետութեան շուրջ անընդհատ սաւառնող վտանգները ապրող ու զգացող մեր հայրենաբնակ թէ սփիւռքացած ազգակիցները: Անտարակոյս, առաջին հերթին պիտի թախանձեն խաղաղութիւն, միայն ու միայն խաղաղութիւն, որովհետեւ երբ խաղաղութիւնը կայ, երկրին ու ժողովուրդին բարօրութեան համար հարկ եղածները հերթաբար իրականութիւն կրնան դառնալ՝ ապահովելով բարեկեցիկ կեանքի երաշխիքները:
2025 տարուան սեմին կը մաղթենք, որ Երկրագունդին վրայ դադրին պատերազմները, նուազին մարդկային տառապանքները, վերանան բնական աղէտները եւ աշխարհի վրայ թեւածեն խաղաղութիւնն ու արդարութիւնը: Թող «աւելանայ աշխարհին բարին», ինչպէս կ’ըսէ Սեւակ:
Թող գալիք տարին իրեն հետ բերէ սէր, համերաշխութիւն եւ իրարհանդուրժողութիւն…
Թող բոլորի դէմքին իջնէ ժպիտ եւ ան պահպանուի ամբողջ տարուայ ընթացքին…
Թող մարդկային կեանքը արժանաւորուի մշտապէս…
Թող երջանկութիւնը բնակի մեր սրտերուն մէջ…
Ի վերջոյ, թող նոր տարին դիմաւորենք այն յոյսով, որ Հայաստանը ապրի աւելի խաղաղ պայմաններու տակ` համախմբելով համայն հայութիւնը։ Խաղաղութեան մէջ համախումբ ապրելով, կերտենք աւելի փայլուն ապագայ մը ներկայ եւ գալիք սերունդներուն համար, որոնք մշտապէս եւ անսասանօրէն պիտի հաւատան ու սատար կանգնին հայրենի պետականութեան: Հայրենիքը կը զօրանայ զայն սիրելո՛վ, Հայրենիքին մէջ ապրելով ու արարելո՛վ, զայն կառուցելո՛վ եւ անոր պետականութեան ամրապնդման ուղղութեամբ դրական քայլեր կատարելո՛վ միայն:
ԳԵՂԱՐԴ-ի անձնակազմին անունով կը շնորհաւորենք հայ ժողովուրդը Ամանորի եւ Ս. Ծնունդի զոյգ տօներուն առիթով, մաղթելով որ 2025-ին ի կատար ածուին մեր երազանքները եւ խաղաղ ու պայծառ արշալոյսներ բացուին Հայաստանի Հանրապետութեան ու հայ ազգի երկնակամարին վրայ:
*****
Keghart
Keghart
8 comments
… և ոչ մի բառ Արցախի մասին։ Այս ի՞նչ խայտառակ հոդված է։
“Հայաստանի մէջ շարունակուեցաւ զարգանալ տնտեսութիւնը, բանակաշինութեան աշխատանքը նուաճեց նոր յաջողութիւններ՝ արդիական նոր զինատեսակներ հերթաբար կը հասնին Հայաստան, աննախադէպ զարկ տրուած է տեղական ռազմարդիւնաբերութեան՝ պետական ֆինանսաւորմամբ, ճանապարհաշինութիւնը արձանագրեց նոր մրցանիշեր, փտածութեան դէմ պայքարը, թէեւ դանդաղ քայլերով, բայց կը շարունակուի, ամրապնդուեցան ժողովրդավարութիւնն ու մամուլի ազատութիւնը”:
***
Այսպիսի կեղտոտ ստեր նույնիսկ ՀՀ հեռուստատեսությունն ու Փաշինյանի ամենամոլի կողմնակիցները չեն համարձակվում հիմա բարձրաձայնել, որովհետև գիտեն, որ նրանց փողոցում պարզապես կարող են դաժան ծեծի ենթարկել դրա համար։ ինքդ քեզնից չե՞ս ամաչում։ Ոնց որ թե Երևանում ես ապրում։ Կու՞յր ես։ Չե՞ս տեսնում Հայաստանի տնտեսության ահավոր վիճակը։ Չե՞ս տեսնում, ինչ ողորմելի վիճակում է հայկական մամուլը։ Չես տեսնում, ոնց է համազգային վտարանդի դավաճան Փաշինյանը մտածված ոչնչացնում երկիրը, չե՞ս տեսնում օրեցօր ահագնացող արտագաղթը։ Ո՞նց կարելի է նման ստեր տարածել։ Օգտվում ես նրանից, որ շատ սփյուռքահայեր չե՞ն կարող ստուգել ստերդ ու շարունակում ես “արդուկել” նրանց գլուխները։ Ամոթ քեզ, հազար ամոթ․ նման ստախոսների ժամանակը շուտով գալու է, անհոգ եղեք․ պատասխան եք տալու բոլորդ, անամոթ ստախոսներ․․․
ԱՄՆ Պետդեպարտամենտն իր զեկույցում հստակ նշել է, ու “Հայաստանում առկա է համակարգային փտածություն (կոռուպցիա)”, ընդ որում բազմաթիվ ոլորտներում՝ ներառյալ շինարարություն, հանքարդյունաբերություն, պետական կառավարում, խորհրդարան, դատական համակարգ, գնումներ և պետական աջակցության ոլորտ։ Զեկույցում նաև մեղադրանքներ են հնչեցվել ՀՀ պաշտոնյաների ներգրավմամբ պետական միջոցների յուրացման և կասկածելի բիզնես գործունեության վերաբերյալ։
Այս հոդվածի հեղինակը փաստորեն հերքում է նաև ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի զեկույցը։ Ապշում եմ պարզապես․․․
Freedom House հեղինակավոր իրավապաշտպան կազմակերպությունը պնդում է, որ ՀՀ կառավարությունը լրտեսական ծրագրեր է օգտագործում լրագրողներին, ընդդիմադիրներին և իրավապաշտպաններին գաղտնալսելու համար: Freedom House-ն իր «Ազատությունն աշխարհում» ամենամյա զեկույցում արձանագրեց, որ Հայաստանը գրանցել է ազատության վարկանիշի անկում։
Մեկ այլ միջազգային կազմակերպություն՝ «Heritage»-ը արձանագրել էր ՀՀ-ում տնտեսական ազատության ինդեքսի անկում, որն ամենացածրն է 2002 թվականից ի վեր։
Հետեւեալ նկատողութիւնները կ՝ընեմ
Ա. Ան որ ծածկանունով ակնարկ կ’ըnէ որպէս S.N. եւ կամ Susan, կը նշանակէ որ երկչոտ են եւ կ՚ուզեն գողարկել իրենց ինքնութիւնը։ Անբնական է կառեւորել նման մարդոցմէ ակնարկներ։ Այնպէս որ Լիւսի Տէօքմէճեանը պէտք է որ անգիտանայ նման ակնարկներ։
Բ. Ուղղագրութիւնէն կը դատեմ Susan-ը եւ S.N.-ը սփիւռքահայ են եւ հետեւաբար Հայաստան չեն ապրիր։ Անիմաստ է կարեւորել նման ակնարկներ ուղղուած անձի մը որ Հայաստան կ՚ապրի եւ կը գործէ եւ այդպէս կը սատարէ երկրին բարորութեանը։
Գ. Susan-ը եւ S.N.-ը սփիւռքին հարցերը ձգած Հայաստանին հարցերը լուծելու իրենց այս ոճը եւ այս հաստատումը անբնական է։ Հոս կը մէջբերեմ վանո Սերադեղեանէն այս ակնարկը՝ «եթէ Հայրենիքումը չես ապրում, քո համար ի՞նչ տարբերութիւն մեծ է , թե փոքր , պատմական է, թէ ներկա։» Սփիւռքահայը արդէն իր որոշումը կայացուցած է որ Հայաստանին մէջ կեանքը իրեն համար բարենպաստ չէ։ Իրենց համոզումը կրկնելու կարիք չունին, արդէն ըրած են։ Իսկ Հայաստանցի քաղաքացիները նման կրկնութիւն լսելու կարիքը չունին։
Վահէ Յ Աբէլեան, մի բան մնում է անհասկանալի․ Ձեզ փաստե՞րն են հետաքրքրում, թե՞ S.N.-ի եւ Susan-ի բնակության վայրերը։ Ի՞նչ տարբերություն որտեղ է մարդ ապրում․ Սփյուռքու՞մ, թե՞ Հայաստանում։ Մի՞թե դա է կարևորը։ Կարեւորն այն է, որ ՀՀ ներկայիս իշխանությունները երկիրը տանում են կործանման։ Ու ցանկացած հայ մարդ չպետք է անտարբեր մնա այս սարսափելի փաստի նկատմամբ։ Հայաստանում տիրող սոսկալի վիճակի մասին խոսում են արդեն օտարերկրացիները, նույն ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը, Freedom House-ը և այլ կազմակերպություններ, ոչ միայն S.N.-ը եւ Susan-ը։ Փոխանակ փաստերը վերլուծեք, բան ու գործ թողած՝ S.N.-ի եւ Susan-ի բնակության աշխարհագրությունն եք պարզում։ Ամոթ է, լսեք։
Since independence, actually starting in Soviet times, the Armenia media has been an unreliable source for news and opinion. Owned by oligarchs, political parties, with close ties to Pashinyan, funded by foreign governments (especially the U.S.), Armenia’s media, with rare exceptions, are self-serving propaganda disseminators. Consider the false news of victories we were fed during the disastrous war which witnessed the killing of at least 6,000 Armenians. Thus, honest, accurate, and well-informed letters by residents of Armenia to the media, such as Keghart, fill an important gap in our knowledge of contemporary Armenia.
Susan
Կը հասկնամ ըսածդ։
Խրդին հարցեր են եւ բնականաբար անհատական մեկնաբանութիւններով։
Սփիւռքը մահացուօրէն վտանգուած է։
Սփիւռքը քաղաքական բան չունի տալիք Հայաստանի քաղաքական հարցերուն՝ արտաքին կամ ներքին։
Սփիւռքը ոչ բարոյական եւ եւ ոչ ալ իրաւական իրաւունքը ունի Հայաստանի ներքին եւ արտաքին քաղաքական հարցերուն միջամուխ ըլլալու։
Սփիւռքը առաւելագոյնը որ կրնայ ընել Հայաստանի ժողովրդավարական կարգով ընտրուած իշխանութեան նեցուկ ըլլալն է ՝ այս պարագային Նիկոլ Փաշինյանի կառաւարութեանը։
Սփիւռքին Կը մնայ ականջալուր ըլլալ այն հարցերուն որոնց կրնայ դրական աջակցութիւն ունենալ։
Սփիւռքին կը մնայ դատել այն հարցերը որոնց ինքը կրնայ դրական աջակցութիւն ունենալ։
Այս եւ ասոնց նման բաներ են իմ համոզումներս եւ այդ ձեւով է որ շարադրած եմ ակնարկս։