Անմիաբան հայը

Լիւսի Տէօքմէճեան, Երևան, 25 օգոստոս 2025

Հայաստանի Հանրապետութիւնը կը գտնուի քաղաքական, տնտեսական եւ անվտանգային գուցէ աննախադէպ սպառնալիքներու դէմ-յանդիման: Զուգահեռաբար, երկիրը կը դիմագրաւէ նաեւ աւելի տխուր եւ կործանարար իրավիճակ մը՝ հայ ժողովուրդին անմիաբանութիւնը: Իրարու հանդէպ կան անվստահութիւն, կասկածամտութիւն, մեղադրանքներու տարափ։ Ասոնք համատարած դարձած են ոչ միայն Հայաստանի մէջ, այլեւ Սփիւռքի ամբողջ տարածքին։

Վերոնշեալ սպառնալիքներուն դէմ միահամուռ պայքար մղելու փոխարէն, հայ ժողովուրդին վերնախաւը զբաղած է իշխանատենչ կռիւ­ներով եւ պառակտիչ արտայայտութիւններով, իսկ սովորական խաւը կը կրէ այդ արտայայտութիւններուն աւերիչ ազդեցութիւնը, բուռն լարուած է իրարու հանդէպ եւ կասկածանքով կը մօտենայ երկրին մէջ տեղի ունեցող իւրաքանչիւր իրադարձութեան։ Ներքաղաքական մթնոլորտը թունաւորուած է, իսկ հանրային կարծիքը՝ փոխա­դարձ մեղադրանքներով եւ արհամարհանքով ապականուած։

Գէորգ Էմին իր «Զգոյշ խօսիր Հայաստանում» քերթուածին մէջ կը նշէ, թէ բաժան-բաժան եղած, անմիաբան հայը կը միաւորուի երբ կը սպառնայ թշնամին: Բայց այսօրուայ մեր համազգային պատկերը կը պարզէ լրիւ այլ տեսարան: Մենք պառակտուած ենք նոյնիսկ թշնամիին դէմ, նոյնիսկ երբ վտանգուած է մեր հայրենիքին վերջին մնացորդացը՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, չգիտակցելով որ այդպիսով կը սատարենք մեր պետականու­թեան քայքայման եւ լրջօրէն կը սպառնանք մեր գոյութեան որպէս լիիրաւ պետութիւն։

Հայ ժողովուրդին մէջ գրեթէ բացակայ են այլախոհութիւն եւ կառուցողական քննադատութիւն երեւոյթները. կարծես թէ մէկու մը կամ դէպքի մը կա՛մ կողմ ես, կա՛մ՝ դէմ, կա՛մ համախոհ ես, կա՛մ՝ հակառակորդ։ Սա տհասութիւն մըն է, որ վնասաբեր է ոչ միայն ազգային ու հաւաքական առումով, այլ նաեւ մեր անձնական յարաբերութիւններուն մէջ: Հայաստանի մէջ իւրաքանչիւր ձախողութիւն կամ բացթողում պատրուակ կը հանդիսանայ մեղաւորներ փնտռելու եւ դաւա­ճանի պիտակ կպցնելու, փոխանակ առերեսուելու սխալներուն հետ, զանոնք վերլուծելու եւ անոնցմէ դասեր քաղելու։ Քաղաքական բնագաւառը դարձած է զիրար ոչնչացնելու միտող հակամարտութեան թատերաբեմ, ստիպելով կռիւ տալու թէ՛ ներքին եւ թէ՛ արտաքին ճակատներու վրայ՝ ստեղծուած ճգնաժամերը կառավարելու համար: Սա չ’ենթադրեր համաձայն գտնուիլ քաղաքական բոլոր դիրքորոշումներուն հետ, բայց այն մթնոլորտը որ արդէն քանի մը տարիէ կը տիրէ հայրենաբնակ թէ սփիւռքի հայորդիներուն մէջ, հասած է սարսափելի մակարդակի, այն աստիճանի, որ կը թուի, թէ հայերը իրենք իրենց թշնամին են, իրարու հանդէպ ունին ո՛չ կարեկցանք, ո՛չ հասկացողութիւն, եւ թէ Հայաստանը երկիր մըն է, ուր ժողովուրդին արժանապատուութիւնը ոտնակոխուած է եւ ուր հնարաւոր չէ խաղաղ ու արժանավայել ապրիլ:

Ամէն ինչէն խնդիր սարքելու վատ սովորութիւնը մեզ դարձուցած է անհանդուրժող իրարու նկատմամբ: Եթէ համաշխարհային show business-ի երգչուհիի մը համերգը, ֆութպոլի խաղի մը կայացումը, ճանապարհի պոկուած ասֆալտը, յուշահամալիրի վերանորոգումը, հիւանդոտ ծառի մը հատումն ու նորով փոխարինումը եւ նմանատիպ բաներ զիրար քարկոծելու տեղիք կու տան, զիրա՞ր պիտի չբզկտեն քաղաքական տարբերութիւններու համար: Կառուցողական քննադատութիւնը ողջունելի է, բայց եղածը երբեք այդ չէ, եւ զիրար միայն մեղադրելը որեւէ լաւ բանի չի յանգեցներ. հարկ է զիրար լսել, կառուցողական երկխօսութիւն մշակել ու նպատակային գործել յանուն ընդհանրական շահերու եւ նպատակներու:

Միաբան ըլլալ չի նշանակեր նոյն ձեւով մտածել, այլ կը նշանակէ համախմբուիլ համահայկական նպատակներու շուրջ, Հայրենիքը դասել ամէն ինչէ վեր, հզօրացնել պետականութիւնը եւ ապահովել երկրին ու ժողովուրդին բարեկեցութիւնը։ Հոս Սփիւռքը նոյնպէս ունի պատասխանատւութեան իր բաժինը։ Հեշտ է թերացումները հեռուէն մատնացոյց ընելը, հերոսութիւն չէ սխալները խոշորացոյցով դիտելն ու ամէն ինչ սեւցնելը՝ առանց զանոնք ուղղելու լուծումներ առաջարկելու։ Փոխարէնը հարկաւոր է զօրակցութիւն ցուցաբերել Հայրենիքին։ Իւրաքանչիւրս պարտաւոր է իր բաժին ներդրումն ունենալ անոր հզօրացման՝ հեռու մնալով պատրանքներէ ու ռոմանթիզմով յագեցած մօտեցումէ:

Հետեւաբար, պէտք է վերատեսութեան ենթարկենք մեր մտածելակերպը, խօսքն ու վերաբերմունքը։ Մեր դէմ ցցուած արտաքին սպառնալիքներուն չափ մեզ կը վտանգեն նաեւ մեր պառակտումները, մեր անմիաբանութիւնն ու փառատենչութիւնը։ Հայրենիքը միայն խօսքով ու երգով սիրելու համար չէ։ Հայաստանը «La La land» մը չէ, այլ բազում դժոխքներու մէջէն անցած մեր հոգեհատորն է, որուն պէտք է միշտ գուրգուրանք, նամանաւանդ երբ հիւանդանայ, տկարանայ կամ սխալի, փոխանակ իր վրայ կոխկռտելու ու վէրքերուն վրայ սեղմելու: Անհրաժեշտ են Հայրենիքին հանդէպ անմնացորդ յանձնառութիւն ու նուիրում, որուն անկարելի է հասնիլ առանց հրաժարելու մեր եսասիրութենէն, շահամոլութենէն, մեր մէջ բոյն դրած թարախոտ անմիաբանութենէն, առանց լիարժէք միաւորուելու եւ բոլորիս համայնական տան հանդէպ անշահախնդիր մօտեցում որդեգրելու:

Ա՛յս է մեր գլխաւոր հրամայականը այսօր եւ … ընդմիշտ: